Yugoslav Black Wave and Critical Discourse: The Review of the Past, Criticism of Today and the Anticipation of Crisis

  • Sanja Lazarević-Radak Institute of Balkan Studies SASA Belgrade
Keywords:
Yugoslav film, black wave, critics, real socialism

Abstract

Considering the so-called black wave as a group of original achievements of the Yugoslav cinema, I set aside its dominant themes. As most important I have marked: 1. The post-war chaos and the inversion of values; 2. The forms of alienation In socialist society; 3. The sexual revolution; 4. Assumptions about the possibility of the dissolution of the Socialist Federal Republic of Yugoslavia; 5. The representations of marginalized groups. These topics are mentioned as forms of critique of real socialism at the time that reveals dissatisfaction with inconsistent application of Marxist thought in social practice. Today, when one can notice exoticism of the past and as its consequence the so called yugonostalgia the post-Yugoslav societies,  these films can serve as a basis for questioning the value system of the Yugoslav socialist society to reveal the cracks in its idealized picture. Although the film, as a cultural product remains on the border between fantasy and the document, it reflects social relations. Like other forms of art film can be read like a text, and its semantics reveal consistency of defects, latent and manifest social criticism.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Bauman, Zigmunt. 2009. Fluidna ljubav. Novi Sad: Mediterran Publishing.

Bradioti, Rosi. 2002. Nomadski subjekti. Skopje, Makedonska kniga.

Dragović, Nono. 2006. Poetika filmske režije. Pančevo: Mali Nemo.

Dabić, Dejan. 2008.“Cenzurisani debi, ili Bilo jednom u (socijalističkoj Srbiji)“. U Novi kadrovi: skrajnute vrednosti srpskog filma (prir.) Ognjanović D. Velisavljević I., 173-184. Beograd: Clio.

De Cuir Greg. 2010. Black Wave Philosophy: Methodological Marxism. Zbornik radova Fakulteta dramskih umetnosti. Beograd: Univerzitet umetnosti u Beogradu, Fakultet dramskih umetnosti.

De Cuir, Greg. 2011. Jugoslovenski crni talas. Beograd: Filmski centar Srbije.

De Cuir, Greg. 2012. „The Yugoslv Black Wave: The History and Poetics of Polemical Cinema in the 1960s and 1970s in Yugoslavia“. In A Companion to Eastern European Cinemas, Imre Aniko, 403-424. Chichester: John Wiley and Sons, Co.

Faržije, Žan Pol. 1982. Zagrada i zaokret: pokušaj teorijske definicije odnosa film-politika. Filmske sveske 1-2, Teorija levice XIV (1-2). Beograd: Institut za film.

Fuko, Mišel. 2006. Volja za znanjem, Istorija seksualnosti. Beograd: Karpos.

From, Erih. 1984. Zdravo društvo. Zagreb: Naprijed, Nolit.

Janevska, Ana. 2000. We Cannot Promise to Do more than Experiment: On Yugoslav Experimental Film and Cine Clubs in 60s and 70s. Surfing the Black: The Yugoslav Black wave Cinema. Maastricht: Academienplein.

Hubbard, Phil. 2008. „Prostor/Mjesto“. U Kulturna geografija: kritički rečnik ključnih pojmova, David Atkinson, Peter Jackson (ur.). Zagreb: Disput.

Le Bon, Gustav. 2005. Psihologija gomile. Beograd: Algoritam.

Karuzo, Igor. 1969. Socijalni aspekti psihoanalize. Beograd: Kultura.

Kirrn, Gal. 2001. Surfing the Black: The Yugoslav Black wave Cinema. Maastricht: Academienplein.

Kirrn, Gal. 2012.„Kritika humanističke hipoteze ili, o propuštenom susretu 'praxis' filozofije i crnog talasa“. U PRAXIS: Društvena kritika i humanistički socijalizam, Zbornik radova sa međunarodne konferencije o jugoslavenskoj ljevici: praxis filozofija i korčulanska ljetna škola (1963-1973) (ur.) Dragomir Olujić Oluja i Krunoslav Stojaković. Beograd: Rosa Luxemburg Stihtung, Regionalna kancelarija za Istočnu Evropu.

Levi, Pavle. 2009. Raspad Jugoslavije na filmu: estetika i ideologija u jugoslovenskom i postjugoslovenskom filmu. Beograd: XX vek.

Knežević, Srđan. 1986. Film kao istorijski izvor. Magistarski rad, Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu.

Krstić, Marko. 2008. „Apsurd podela, pobede i slobode, Čovek iz hrastove šume i Delije Miće Popovića“. U Novi kadrovi: skrajnute vrednosti srpskog filma, Dejan Ognjanović, Ivan Velisavljević (prir.). Beograd: Clio.

Kumović, Bojan. 2007. WR Misterije organizma kao politički slučaj i proizvod društvenih zbivanja krajem šezdesetih godina XX veka. Beograd: Univerzitet umetnosti u Beogradu, Fakultet dramskih umetnosti.

Parvalescu, Constantin. 2009. Gleaming Faces, Dark Realities: Dušan Makavejev's Man is not a Bird and the Representation of the Working Class after Socialist Realims. Senses of Cinema 49: 47-56.

Pavlović, Stevan. 2004. Istorija Balkana 1804-1945. Beograd: Clio.

Popović, Mihailo. 2002. Nacionalna katastrofa i političko otrežnjenje. Beograd: Plato.

Popov, Jelena. 2002. Drama na vojvođanskom selu: 1945-1952: Obavezni otkup poljoprivrednih proizvoda. Novi Sad: Platoneum.

Porton, Richard. 2010. WR Mysteries of Organism: Anarchist Realism and Critical Quandaries. Arena (On Anarchists in Fiction) first posted in Rogue 14:133-142.

Stojanović. Nikola. 1993. Celuloidni svemir. Beograd: Plus.

Smiljanić, Uroš. 2008. „Pank pre panka: Mlad i zdrav kao ruža Jovana Jovanovića“. U Novi kadrovi: skrajnute vrednosti srpskog filma, Dejan Ognjanović, Ivan Velisavljević (prir.). Beograd: Clio.

Savčić, Ljubinka. 2008. Njujork u filmovima Martina Skorsezea. Pančevo: Mali Nemo.

Sekelj, Laslo. 1990. Jugoslavija struktura raspadanja. Beograd: Rad.

Turković, Hrvoje. 1990. Operetno raspeće: O Plastičnom Isusu Lazara Stojanovića. Zagreb.

Tirnanić, Bogdan. 2008. Crni talas. Beograd: Filmski centar Srbije.

Omon, Žak. 2006. Teorije sineasta. Beograd :Clio.

Ognjanović, Dejan i Ivan Velisavljević. 2008. „Uvod: opasne vizije i novi kadrovi“. U Novi kadrovi: skrajnute vrednosti srpskog filma (prir.) Dejan Ognjanović i Ivan Velisavljević. Beograd: Clio.

Ognjanović Dejan. 2008. „Četiri dimenzije praznika Đorđa Kadijevića“. U Novi kadrovi: skrajnute vrednosti srpskog filma, (prir.) Dejan Ognjanović i Ivan Velisavljević. Beograd: Clio.

Popović, Duško (ed.). 2003. Kinoklub Zagreb 1928./2003./ Zagreb ciné-club 1928/2003 Zagreb: Hrvatski filmski savez/Kino klub.

Volk, Petar. 1969. Dušan Makavejev i protest do zadovoljstva. Izraz : časopis za književnu i umjetničku kritiku 13, knj. 25 (5/6): 477-492.

Zvijer, Nemanja. 2011. Ideologija filmske slike. Beograd: Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu.

Zanini, Pjero. 2002. Značenja granice. Beograd: Clio.

Želimir Žilnik, Boris Burden. 2009. Uvod u prošlost. Novi Sad: kuda.org i ostali.
Published
2016-07-02
How to Cite
Lazarević-Radak, Sanja. 2016. “Yugoslav Black Wave and Critical Discourse: The Review of the Past, Criticism of Today and the Anticipation of Crisis”. Issues in Ethnology and Anthropology 11 (2), 497–518. https://doi.org/https://doi.org/10.21301/eap.v11i2.9.