Un italiano vero i sprezzatura: razotkrivanje italijanskog stila
DOI:
https://doi.org/10.21301/eap.v21i2.7Ključne reči:
sprezzatura, sprecatura, italijanski jezik, semiotika, italijanstvoApstrakt
Termin sprezzatura prvi put se javlja u Kastiljoneovom (Castiglione) delu Knjiga o dvoraninu (Il Cortegiano) u XVI veku da označi nehajnu eleganciju, neizveštačenost i spontanu lakoću u ponašanju idealnog renesansnog plemića. U današnjem kontekstu, u modnoj industriji i na društvenim mrežama, sprezzatura prolazi kroz semantičku i kulturološku transformaciju. Cilj nam je da u ovom radu analiziramo koncept sprezzatura kroz verbalne i vizuelne kodove, prateći značenjsko pomeranje i savremenu reinterpretaciju. Verbalno dekodiranje obuhvata semantičko-leksikografsko-korpusno istraživanje, uključujući rečničke definicije i upotrebu u savremenim italijanskim književnim delima i njihovim prevodima na srpski, kao i u italijanskim medijima. Vizuelno (socio)semiotičko ispitivanje usmereno je na identifikovanje odgovarajućih referencijalnih, interpersonalnih i kompozicionih elemenata u medijskim ilustracijama tog pojma. Takvim dekodiranjem biće pokazano kako sprezzatura od renesansnog koncepta prelazi u savremeni mit, odnosno postaje simbol stilizovane autentičnosti i idealizovanog italijanskog identiteta te postaje još jedan element savremenog italijanstva u bartovskom smislu.
##plugins.generic.usageStats.downloads##
Reference
@amidestevens 2025. Instagram, 20. jul 2025. https://www.instagram.com/p/DMVfZoGID0e/
Alittlebitofrest. n.d. „Sprezzy“. https://alittlebitofrest.com/tag/sprezzy/.
Antonijević, Dragana. 2010. Ogledi iz antropologije i semiotike folklora I. Etnološka biblioteka, knj. 51. Beograd: Srpsko etnološko i antropološko društvo.
Bart, Rolan. 1990. „Retorika slike“. Novi prolog 17(18): 58–65.
Castiglione, Baldassare. 1528/1967. The Book of the Courtier. London: Penguin Books.
Coveri, Lorenzo. 2011. „Le canzoni che hanno fatto l’italiano“. U Italia linguistica: gli ultimi 150 anni: nuovi soggetti, nuove voci, un nuovo immaginario, priredile Elisabetta Benucci i Raffaella Setti, 71–108. Firenze: Le Lettere.
Della Valle, Valeria, Giuseppe Patota. 2003. Il Vocabolario Treccani. Roma: Istituto della Enciclopedia Italiana.
@depotstyle 2025. Instagram, 18. maj 2025. https://www.instagram.com/p/DJzbZ2GNUOs/
Devi, Renuga S. 2020. „Sprezzatura in Postmodern Perspective“. Shanlax International Journal of English 8(2): 32–36. DOI:10.34293/english.v8i2.2100
De Mauro, Tullio. 2022. Il dizionario della lingua italiana. Milano: Paravia.
Draškić Vićanović, Iva. 2012. „Bihevioralni aspekt stvaralaštva. Renesansna sprezzatura“. U Problem kreativnosti, uredili Iva Draškić Vićanović, Una Popović i Marko Novaković, 235–244. Beograd: Estetičko društvo Srbije.
@eletygroup. 2024. TikTok, 8. avgust 2024.https://www.tiktok.com/@eletygroup/video/ 7400827116159356193.
Eko, Umberto. 1994. Ostrvo dana pređašenjeg, prevela Elizabet Vasiljević. Beograd: Centar za geopoetiku.
Ferante, Elena. 2017. Priča o onima koji odlaze i onima koji ostaju, prevela Jelena Brborić. Beograd: Booka.
Fortis, Marco. 1998. Il “Made in Italy”. Bologna: Il Mulino.
Gaković, Natalija. 2025. „Da li se dizajn Karima Rašida može smatrati kempom?“. Zbornik radova Fakulteta dramskih umetnosti 47: 169–183.
Gabrielli, Aldo. 2018. Grande dizionario illustrato della lingua italiana. Milano: Hoepli.
Greimas, Algirdas Julien, François Rastier. 1968. „The Interaction of Semiotic Constraints“. Yale French Studies 41: 86–105. https://doi.org/10.2307/2929667
Halliday, M.A.K. 1973. Explorations in the Functions of Language. London: Edward Arnold.
Halliday, M.A.K. 1994. An Introduction to Functional Grammar. London: Edward Arnold.
Halliday, M.A.K. 2003. On Language and Linguistics. London and New York: Continuum.
„Kako se oblače muškarci u Italiji: Lekcije o eleganciji i sofisticiranosti“. n.d. Garinello. https://www.garinello.com/kako-se-oblace-muskarci-u-italiji-lekcije-o-eleganciji-i-sofisticiranosti/
Kastiljone, Baltasar. 2012. Knjiga o dvoraninu. Beograd: Albatros plus.
Koprivica Lelićanin, Marija. 2025. „Kitsch Me If You Can: O digitalnom italijanstvu sa Umbertom Ekom“. Zbornik radova Fakulteta dramskih umetnosti 48: 97–110. https://doi.org/10.18485/fdu_zr.2025.48.6
Koprivica Lelićanin, Marija. 2024a. „Italijanstvo je u očima posmatrača: analiza reakcija publike na italijansku turističku kampanju Italia. Open to Meraviglia“. Glasnik Etnografskog instituta SANU 72(1): 201–227. https://doi.org/10.2298/GEI2401201K
Koprivica Lelićanin, Marija. 2024b. „Signorina Grandi Firme: Slika žene u doba fašizma kao
medijsko-kulturološki fenomen“. U S. Gudurić, M. Stefanović, J. Dražić, Jezici i
kulture u vremenu i prostoru XI/1, 207–217. Novi Sad: Filozofski fakultet.
Koprivica Lelićanin, Marija. 2023. „Roots of the Made in Italy Concept: A Story in Posters“. U The Second International Scientific and Professional Conference BELECON: Conference Proceedings, Beogradska akademija poslovnih i umetničkih strukovnih studija, 209–222. Beograd: Beogradska akademija poslovnih i umetničkih strukovnih studija.
Koprivica Lelićanin, Marija i Bojana Radenković Šošić. 2021. „Metamodernizam i jezik: reklama u doba pandemije“. Issues in Ethnology and Anthropology 16(4): 1101–1122. https://doi.org/10.21301/eap.v16i4.5
Kress, Gunther and Theo Van Leeuwen. 1996. Reading Images: The Grammar of Visual Design. London: Routledge.
„Lekcije o stilu – Otkrivamo kako se obući kao Italijan“. n.d. Eleven11Eleven. https://eleven11eleven.rs/lekcije-o-stilu-otkrivamo-kako-se-obuci-kao-italijan/.
@mfminstagram 2024. Instagram, 11. maj 2024. https://www.instagram.com/p/C60qOuOue4w/
Moderc, Saša. 2025. „Korpus srpskog književnog jezika SerbItaCor3“. Srpski jezik 30: 257–267.
Moderc, Saša, Ranka Stanković, Aleksandra Tomašević i Mihailo Škorić. 2023. „An Italian-Serbian sentence aligned parallel literary corpus“. Pregled Nacionalnog centra za digitalizaciju 43: 78–91.
Ojdanić, Milica. 2012. „Sprezzatura kao oblik ponašanja i samopredstavljanja u renesansi“. U Estetska kultura: zbornik radova, uredili Iva Draškić Vićanović, Nebojša Grubor, Una Popović, Marko Novaković i Miloš Miladinov, 135–154. Beograd: Estetičko društvo Srbije.
Pellegrini, Selena. 2016. Il marketing made in Italy. Rome: Armando Editore.
Persivale, Matteo. 2014. „Lo stile di Mancini: tra sciarpe, colletti morbidi e ‘sprezzatura’“. Corriere della Sera, 16. novembar 2014. https://www.corriere.it/moda/news/14_novembre_16/ stile-mancini-sciarpe-colletti-morbidi-sprezzatura-1d10341a-6da9-11e4-a925-1745c90ecb18.shtml
@plazauomo 2025. Instagram, 26. septembar 2025. https://www.instagram.com/p/DPD31q CCGBq/
Pirandelo, Luiđi. 2009. Goli život, prevela Elizabet Vasiljević. Beograd: Paideia.
Pirandelo, Luiđi. 1984. Večeras improvizujemo, prevela Julijana Vučo. Beograd: Nolit.
Pozzo, Barbara. 2021. „‘Bello e Ben Fatto’ – The Protection of Fashion ‘Made in Italy’“. FIU Law Review 14(3): 545–570. DOI:10.25148/lawrev.14.3.9.
Potter, Liz. 2016. „New words: 23 May 2016“. Cambridge Dictionary Blog. https://dictionaryblog.cambridge.org/2016/05/23/new-words-23-may-2016/
Radenković Šošić, Bojana. 2023. Italijanski jezik oglašavanja, Kragujevac: Filum.
Radenković Šošić, Bojana i Marija Koprivica Lelićanin. 2022. „Ironija i iskrenost u oglašavanju: reklame kompanije Tafo“. U Jezici i kulture u vremenu i prostoru X/2, prir. Snežana Gudurić, Jasmina Dražić i Marija Stefanović, 409–421. Novi Sad: Filozofski fakultet
Rolandi, Francesca 2015. Con ventiquattromila baci. L'influenza della cultura di massa italiana in Jugoslavia (1955–1965), Bologna: Bononia University Press.
Sabatini, Francesco i Vittorio Coletti (2022). Dizionario Italiano Sabatini Coletti. Firenze: Giunti.
„Street Style: Kako to Italijani rade“. n.d. Wannabe Man. https://man.wannabemagazine.com/ moda-i-nega/street-style-kako-to-italijani-rade/
@streetstylemvm. 2025. Instagram, 28. septembar 2025. https://www.instagram.com/p/ DPJUFxBDEUl/
„Šta je sprezzatura – ono zbog čega su Italijani bogovi mode“. n.d. Zadovoljna.rs. https://zadovoljna.nova.rs/moda-i-lepota/sta-je-sprezzatura-ono-nesto-zbog-cega-su-italijani-bogovi-mode/
Temperini, Valerio, Gian Luca Gregori i Paola Palanga. 2016. „The Brand Made in Italy: A Critical Analysis“. Management Studies 4(3): 93–103. http://dx.doi.org/10.17265/2328-2185/2016.03.001
Varagić, Nikola. 2023. Italija, iz fotelje. Beograd: Sprezzatura
Vujanić, Milica, Darinka Gortan-Premk, Milorad Dešić, Rajna Dragićević, Miroslav Nikolić, Ljiljana Nogo, Vasa Pavković, Nikola Ramić, Rada Stijović, Milica Radović-Tešić i Egon Fekete. 2011. Rečnik srpskoga jezika. Redaktor Miroslav Nikolić. Novi Sad: Matica srpska.
Wells, Jonathan. 2025. „We Asked 10 Italian Style Influencers to Define the Term ‘Sprezzatura’“. The Gentleman’s Journal, 27. avgust 2025. https://www.thegentlemansjournal.com/article/we-asked-10-italian-style-influencers-to-define-the-term-sprezzatura/
White, Nicola. 2000. Reconstructing Italian Fashion: America and the Development of the Italian Fashion Industry. Oxford: Berg.
Zingarelli, Nicola 2024. Vocabolario della lingua italiana. Bologna: Zanichelli.
##submission.downloads##
Objavljeno
Kako citirati
Broj časopisa
Sekcija
Licenca
Ovaj rad je pod Creative Commons Autorstvo-Deli pod istim uslovima 4.0 Internacionalna licenca.
ERIH PLUS - European Reference Index for the Humanities
World Cat
AnthroSerbia
