Disciplinovanje tradicionalne muzike: Leskovački sabor i kulturna politika u socijalističkoj Jugoslaviji
DOI:
https://doi.org/10.21301/eap.v21i2.8Ključne reči:
Leskovački sabor, socijalistička Jugoslavija, scenski folklor, tradicionalna muzika, kulturna politika, autentičnost, transformacija nasleđaApstrakt
U ovom radu se istražuju formiranje i rani razvoj Sabora narodnog stvaralaštva Socijalističke Republike Srbije, poznatog kao Leskovački sabor, u širem kulturnom i političkom okviru socijalističke Jugoslavije. Fokusirajući se na prvih osam godina postojanja festivala (1972–1979), u studiji se analizira kako je manifestacija funkcionisala kao reprezentativni model za postavljanje, disciplinovanje i redefinisanje tradicionalne muzike pod socijalističkim kulturnim politikama. Koristeći arhivsku građu, izveštaje odbora i savremene naučne refleksije, uočava se napetost između proklamovanog očuvanja „autentičnog“ narodnog izraza i procesa modernizacije, standardizacije i ideološke instrumentalizacije. Ispitujući koncepte kao što su autentičnost, autoritet i kulturno vlasništvo, u studiji se otkriva kako je Leskovački sabor istovremeno omogućio vidljivost izvođača radničke klase i doprineo transformaciji – a ponekad i fragmentaciji – tradicionalnog muzičkog izraza u socijalističkoj Jugoslaviji. Takođe, otkriva se kako su vlasti preformulisale muzičko izvođenje, što je dovelo do reduktivnih, obrađenih i disciplinovanih oblika reprezentacije. Istovremeno, sabor je, u svom tradicionalnom smislu, služio kao model mlađoj generaciji, koja je učila muzičko izvođenje od starijih učesnika na festivalima širom Jugoslavije.
##plugins.generic.usageStats.downloads##
Reference
Arnautović, Jelena. 2017. Interkulturni dijalozi na muzičkim festivalima u Srbiji [cyr.]. Zvečan: Faculty of Arts, University of Priština.
Bačanin, Vojislav M. 2021. „‘Shund’ as a subject of taxation“. Zbornik Matice srpske za drustvene nauke 2021, Issue 178, Pages: 261–274. https://doi.org/10.2298/ZMSDN2178261B
Buchanan, Donna (Ed.). 2007. Balkan popular culture and the Ottoman ecumene: Music, image, and regional political discourse. Lanham, Maryland: Scarecrow Press.
Ceribašić, Naila. 2003. Hrvatsko, seljačko, starinsko i domaće: Povijest i etnografija javne prakse narodne glazbe u Hrvatskoj. Zagreb: Institut za etnologiju i folkloristiku.
Cvijić, Jovan. 1902. Antropogeografski problemi Balkanskog poluostrva [cyr.]. Belgrade: Kraljevska srpska državna štamparija.
Deset sabora narodnog Stvaralaštva SR Srbije 1971–1981: Leskovac – Aleksandrovac. 1982. Belgrade: Savez amatera Srbije.
Dević, Dragoslav. 1982. „Narodni instrumenti na Saboru“. U Deset sabora narodnog Stvaralaštva SR Srbije 1971–1981: Leskovac – Aleksandrovac. 1982. Belgrade: Savez amatera Srbije.
Hofman, Ana. 2025. Socialism now: Singing activism after Yugoslavia. New York: Oxford Academic.
Hofman, Ana. 2013. „Ko se boji šunda još? Muzicka cenzura u Jugoslaviji“. U Socijalizam na klupi: Jugoslovensko društvo očima nove postjugoslavenske humanistike, urednici Lada Duraković i Andrea Matošević, 280–316. Pula – Zagreb: Srednja Evropa.
Hofman, Ana. 2010. „Maintaining the distance, othering the subaltern: Rethinking ethnomusicologists’ engagement in advocacy and social justice“. In Applied ethnomusicology: Historical and contemporary approaches, ed. Klisala Harrison, Elizabeth Mackinlay, and Svanibor Pettan, 22–35. Cambridge: Cambridge Scholars Press.
Jakovljević, Rastko. 2012. „Traditional Music and the Anatomy of the Festival Network: Between Yugoslavian Cultural Politics and Vernacular Values“. Musicology 12: 103–120. https://doi.org/10.2298/MUZ120229004J
Jovanović, Jelena. 2016. „Annual Concerts of a Cultural-Artistic Society in Serbia: The Clash of Two Different Concepts of Professionalization“. In Music and Dance in Southeastern Europe: New Scopes of Research and Action, edited by Liz Mellish, Nick Green, and Mirjana Zakić, 134–140. Belgrade: Faculty of Music, University of Arts.
Jovanović, Jelena. 2010. „Questioning the possibility of revitalising traditional rural songs in Topola, Serbia“. In Applied ethnomusicology: Historical and contemporary approaches, edited by Klisala Harrison, Elizabeth Mackinlay, and Svanibor Pettan, 161–179. Cambridge: Cambridge Scholars Press.
Keveždi, Miroslav, Mickov, Biljana, & Bosnić Đurić, Aleksandra, Eds. 2019. Amateurism – Youth – Interculturalism. Novi Sad: Cultural Centre of Vojvodina „Miloš Crnjanski“.
Lajić Mihajlović, Danka. 2019. „Singing to the accompaniment of the gusle in Serbia: A living ancient performing art“. In Snapshots on music and heritage in Europe, 93–99. European Music Council.
Lajić Mihajlović, Danka, Jelena Andjelković Grašar. 2017. Pola veka Homoljskih motiva (1968–2017): Miris jorgovana u dolini zlatonosnog Peka [cyr.]. Kučevo: Opština Kučevo – Centar za kulturu „Veljko Dugošević“.
Lukić Krstanović, Miroslava. 2008. „The festival order: Music stages of power and pleasure“. Issues in Ethnology and Anthropology 3: 129–143. https://doi.org/10.21301/eap.v3i3.7
Lukić Krstanović, Miroslava. 2010. Spektakli XX veka [cyr.]. Belgrade: Ethnografski institut SANU.
March, Richard. 2013. The Tamburitza Tradition: From the Balkans to the American Midwest. Madison: University of Wisconsin Press.
Popović, Zarije. 1963. Postanak i rad leskovačkog kulturno-umetničkog društva „Abrašević“ u predratnom periodu [cyr.]. Leskovački zbornik 3: 65–72.
Rašić, Miloš. 2025. „Krojevi identiteta: narodna nošnja u savremenom društvu“. Issues in Ethnology and Anthropology 20(4): 1073–1097. https://doi.org/10.21301/eap.v20i4.5
Seeman, Sonia Tamar. 2019. Sounding Roman: Representation and performing identity in Western Turkey. Oxford: Oxford University Press.
Silverman, Carol. 2011. Romani routes: Cultural politics and Balkan music in diaspora. Oxford: Oxford University Press.
Sugarman, Jane. 2024. „Albanian-language etnopop and the emergence of a ‘Balkan’ regional music sphere“. In The Oxford Handbook of Slavic and East European Folklore, edited by Margaret Hiebert Beissinger, 918–948. Oxford Handbooks.
Vasiljević, Maja. 2015. „Od očuvanja ‘bliskosti s revolucionarnim masama’ do predstavljanja SFRJ u svetu: Državni ansambl narodnih igara i pesama Srbije/Ansambl ‘Kolo’ (1948−1955)“. U Ustanove, politika in glasba v Sloveniji in Srbiji 1945–1963 / Institucije, politika i muzika u Srbiji i Sloveniji 1945–1963, 137–156.
Vesić, Ivana. 2021. „Contribution of the Yugoslav Sokol Organizations to the Interwar Sphere of Music“.Musicology 30: 107–133. https://doi.org/10.2298/MUZ2130107V
Vukanović, Maša T. 2013. Kulturna politika u Srbiji – Antropološka perspektiva (Doctoral dissertation). Belgrade: Faculty of Philosophy.
Wilson, Dave. 2020. “Not Different Enough: Avoiding Representation as ‘Balkan’ and the Constrained Appeal of Macedonian Ethno Music” Arts 9, no. 2: 45. https://doi.org/10.3390/arts9020045
Archive of the Institute of Musicology SASA. Materials from the Phonoarchive of the Institute of Musicology SASA. Sig. TR271-TR291.
##submission.downloads##
Objavljeno
Kako citirati
Broj časopisa
Sekcija
Licenca
Ovaj rad je pod Creative Commons Autorstvo-Deli pod istim uslovima 4.0 Internacionalna licenca.
ERIH PLUS - European Reference Index for the Humanities
World Cat
AnthroSerbia
