O proučavanju srodstva u Srbiji – pregled radova i pristupa
DOI:
https://doi.org/10.21301/eap.v21i2.9Ključne reči:
srodstvo, antropologija, etnologija, Srbija, istorija disciplineApstrakt
U ovom radu se mapira razvoj proučavanja srodstva u srpskoj etnologiji i antropologiji i analizira kako su se kroz istoriju discipline oblikovale teorijske pretpostavke o tom fenomenu. Za razliku od velikih antropoloških tradicija poput britanske, američke i francuske, srodstvo u Srbiji dugo nije bilo konstruisano kao zasebno, sistematski i teorijski utemeljeno istraživačko polje. Ono se primarno proučavalo u okviru širih studija o braku, porodici, zadruzi i narodnim običajima. Na osnovu analize radova koji se eksplicitno ili implicitno bave tom temom, u radu se rekonstruišu šire teorijske postavke koje su određivale domaću disciplinu od njenog formativnog perioda pa sve do institucionalnog uvođenja srodstva kao posebnog predmeta.
##plugins.generic.usageStats.downloads##
Reference
Andrejić, Ljubomir. 1973. „Bibliografija radova o porodičnoj zadruzi kod naših naroda“. Glasnik Etnografskog muzeja u Beogradu 36: 191–290.
Barjaktarović, Mirko. 1950. „Dvovjerske šiptarske zadruge u Metohiji“. Zbornik radova Etnografskog instituta 1: 197–209.
Barjaktarović, Mirko. 1955. „Porodična zadruga Grkovića kod Prizrena“. Glasnik Etnografskog muzeja u Beogradu 18: 267–274.
Barjaktarović, Mirko. 1958. „Podjela zajedničke zemlje i kućevne svojine“. Glasnik Etnografskog muzeja u Beogradu 21: 239–247.
Barjaktarović, Mirko. 1961a. „Jedan primjer srodstva po kumu u gornjem Polimlju“. Glasnik Etnografskog muzeja u Beogradu 24: 99–100.
Barjaktarović, Mirko. 1961b. „Terminologije rodbine i svojte u Gornjem Polimlju“. Glasnik Etnografskog muzeja na Cetinju 1: 123–128.
Barjaktarović, Mirko. 1977. „Je li kod nas bilo srodstva po imenu“. Glasnik Etnografskog muzeja u Beogradu 41: 133–140.
Barjaktarović, Mirko. 1986. „O srodničkim nazivima kod nas i njihovom delimičnom nestajanju“. Glasnik Etnografskog muzeja u Beogradu 50: 159-171.
Barjaktarović, Mirko. 1989. „O nekim ranijim oblicima srodstva kod nas“. Glasnik Etnografskog instituta SANU 38: 145–155.
Barjaktarović, Mirko. 1992. „Neki oblici ‘srodstva’ kod nas“. Prilozi za književnost, jezik, istoriju i folklor 55–56: 150–160.
Divac, Zorica. 1983. „Savremene transformacije obrednih uloga u Porodici“. Glasnik Etnografskog instituta SANU XXXII: 79–86.
Divac, Zorica. 1995. „Shvatanje braka u severoistočnoj Srbiji“. Etno-kulturološki zbornik za proučavanje kulture istočne Srbije i susednih oblasti 1: 160–166.
Divac, Zorica. 2001. „Brak i porodica u Sirinićkoj župi“. U Zbornik Etnografskog muzeja u Beogradu: 1901–2001, uredila Jasna Bjeladinović-Jergić, 365–375. Beograd: Etnografski muzej.
Divac, Zorica. 2006. „Porodične i bračne (ne)prilike u Srbiji“. Glasnik Etnografskog instituta SANU LIV: 219–232.
Đorđević, Tihomir. 1930. Naš narodni život 2. Beograd: Izdavačka knjižarnica Gece Kona.
Đorđević, Tihomir. 1936. „Kuvada“. Prilozi za književnost, jezik, istoriju i folklor 16(2): 199–213.
Đorđević, Jadranka. 2001. Srodnički odnosi u Vranju. Beograd: SANU, Etnografski institut.
Đorđević, Jadranka. 2007. „Ko koga nasleđuje? – vranjski kraj u drugoj polovini dvadesetog veka“. U Kultura u transformaciji, uredila Dragana Radojičić, 47–61. Beograd: Etnografski institut SANU.
Đorđević Crnobrnja, Jadranka. 2008. „Naslednopravni položaj usvojenika i usvojioca – na primeru iz Vranja“. Glasnik Etnografskog instituta SANU LVI(1): 167–179.
Đorđević Crnobrnja, Jadranka. 2009. „Nasleđivanje između običajnog i građanskog prava – na primeru ugovora o doživotnom izdržavanju“. Etnoantropološki problemi 4(3): 145–159. https://doi.org/10.21301/eap.v4i3.8
Đorđević Crnobrnja, Jadranka. 2011a. Nasleđivanje između običaja i zakona: [sa posebnim osvrtom na oblast Vranja]. Beograd: Etnografski institut SANU.
Đorđević Crnobrnja, Jadranka. 2011b. „Testamentalno nasleđivanje – samo pravna osmoza? “. Glasnik Etnografskog instituta SANU LIX: 7–17.
Đorđević Crnobrnja, Jadranka. 2014. „Zašto sin nasleđuje oca? – o pravilima nasleđivanja u Srbiji danas“. U Istoriografija i savremeni univerzitet, uredila Bojana Dimitrijević, 389–402. Niš: Filozofski fakultet Univerziteta u Nišu.
Erdeljanović, Jovan. 1906. „Etnologija, etnografija i srodne im nauke, uvodno predavanje“. DELO List za nauku, književnost i društveni život 41: 101–122.
Erdeljanović, Jovan. 1978. Stara Crna Gora. Etnička prošlost i formiranje crnogorskih plemena. Beograd: Slovo Ljubve.
Filipović, Milenko. 1991. Čovek među ljudima. Beograd: Srpska književna zadruga.
Filipović Fabijanić, Radmila. 1991. „Porodična zadruga u naučnom delu dr Milenka S. Filipovića“. Glasnik Etnografskog muzeja u Beograd 54–55: 267–272.
Fox, Robin. 1967. Kinship & Marriage. An Anthropological Reader. New York, Oakleigh: Press Syndicate of the University of Cambridge.
Gavrilović, Ljiljana. 1978. „Šišano kumstvo“. Etnološke sveske 1: 136–139.
Gavrilović, Ljiljana. 1998. „Ženski seniorat u brakovima u knjaževačkoj oblasti“. Glasnik Etnografskog muzeja u Beogradu 62: 29–49.
Godelier, Maurice. 1980. „The Emergence and development of Marxism in anthropology in France“. In Soviet and Western Anthropology, edited by Ernest Gellner, 3–18. New York: Columbia University Press.
Godelier, Maurice. 2011. The Metamorphoses of Kinship. London, New York: Verso.
Godelier, Maurice, Thomas R. Trautmann, and Franklin E. Tjon Sie Fat. 1998. Transformations of Kinship. Washington, London: Smithsonian Institution Press.
Gorunović, Gordana. 2006a. „Marksistički model dinarske zadruge u srpskoj etnologiji“. Antropologija 2: 111–142.
Gorunović, Gordana. 2006b. „Pseudomarksizam i protofunkcionalizam u srpskoj etnologiji: Kulišić vs. Filipović“. Etnoantropološki problemi 1(2): 185–208. https://doi.org/10.21301/eap. v1i2.10
Gorunović, Gordana. 2007. Srpska etnologija i marksizam: naučno delo Špire Kulišića. Beograd: Srpski genealoški centar.
Gorunović, Gordana. 2009. „Strukturalno-antropološka teorija srodstva Kloda Levi-Strosa“. Antropologija 7: 17–30.
Holy, Ladislav. 1998. Anthropological perspectives on kinship. London, Sterling: Pluto Press.
Ivanović, Zorica. 1989. „Gradska porodica u sistemu srodničkih odnosa: prilog proučavanju“. Etnološke sveske 8: 155–167.
Ivanović, Zorica. 1997. „O zabrani braka sa afinalnim srodnicima“. U Etnički i etnokulturni kontakti u panonsko-karpatskom prostoru, urednik Nikola Pantelić, 117–134. Beograd: Etnografski institut SANU.
Ivanović, Zorica. 2002. „Na koga liče deca: srodstvo kod Srba i principi sličnosti među srodnicima“. U Običaji životnog ciklusa u gradskoj sredini, uredila Zorica Divac, 375–408. Beograd: Etnografski institut SANU.
Ivanović, Zorica. 2007. „Antropološka kritika teze o ‘braku kupovinom žena’ kao prilog promišljanju interdisciplinarnosti“. Etnoantropološki problemi 2(2): 157–220. https://doi.org/ 10.21301/eap.v2i2.10
Ivanović, Zorica. 2008. „O izučavanju srodstva u poslednjim decenijama XX veka“. Etnoantropološki problemi 3(2): 108–138. https://doi.org/10.21301/eap.v3i2.7
Ivanović, Zorica. 2009. „Pogled unazad: Dirkem kao teoretičar srodstva“. Etnološke sveske 14(3): 9–16.
Ivanović, Zorica. 2010. „Da li su postojala ‘na srodstvu zasnovana društva’: o (de)konstrukciji jednog antropološkog koncepta“. Etnoantropološki problemi 5(3): 19–42. https://doi.org/ 10.21301/eap.v5i3.1
Ivanović, Zorica. 2023. „Terminologija srodstva kao (i dalje) značajna antropološka analitička kategorija“. Etnoantropološki problemi 18(2): 371–400. https://doi.org/10.21301/eap.v18i2.3
Knežević, Srebrica. 1988. „Sklapanje srodstva zdravlja radi“. Narodna zdravstvena kultura u SR Srbiji 8: 85–94.
Kovačević, Ivan. 2001. Istorija srpske etnologije 2. Pravci i odlomci. Beograd: Srpski genealoški centar.
Kovačević, Ivan. 2015. Istorija srpske antropologije. Beograd: Dosije studio.
Kulišić, Špiro. 1955. „O postanku slovenske zadruge“. Bilten Instituta za proučavanje folklora 3: 43–56.
Kulišić, Špiro. 1957. „Arhaično bratstvo u Crnoj Gori i Hercegovini“. Glasnik Zemaljskog muzeja XII: 155–177.
Kulišić, Špiro. 1963. Tragovi arhaične rodovske organizacije i pitanje balkansko-slovenske simbioze u razvoju našeg dinarskog rodovskog društva. Beograd: Biblioteka Etnološkog društva Jugoslavije.
Kuper, Adam. 1988. The Invention of Primitive Society. Transformations of an Illusion. London ‒ New York: Routledge.
Naumović, Slobodan i Zorica Ivanović. 2018. „Nasleđa osporavane institucije: ka razumevanju ideoloških i političkih implikacija naučnih teorija o nastanku, funkcionisanju i društvenim posledicama zadruge“. Antropologija 18(2): 123–164.
Nikolić Stojančević, Vidosava. 1978 „Vuk Karadžić o srodstvu, porodici i braku u našem narodu“. Kovčežić 16: 5–45.
Novaković, Nada. 2005. „Teorije o nastanku i strukturi porodičnih zadruga“. Stanovništvo XLIII(1–4): 105–134. https://doi.org/10.2298/STNV0504105N
Pantelić, Nikola, 1962. „Selo i porodica“. Glasnik Etnografskog muzeja u Beogradu 25: 105–134.
Pantelić, Nikola. 1964. „Selo i neki oblici društvenog života“. Glasnik Etnografskog muzeja u Beogradu 27: 361–368.
Pantelić, Nikola. 1966. „Selo, srodstvo i porodica“. Glasnik Etnografskog muzeja u Beogradu 28–29: 155–171.
Pantelić, Nikola. 1969. „Društveni život u Negotinskoj Krajini“. Glasnik Etnografskog muzeja u Beogradu 31–32: 297–326.
Pantelić, Nikola. 1973a. „Novi rezultati istraživanja strukture porodice u istočnoj Srbiji“. Etnološki pregled 11: 151–157.
Pantelić, Nikola. 1973b. „Snahačestvo u Srbiji i njegovo poreklo“. Glasnik Etnografskog muzeja u Beogradu 36: 33–42.
Pantelić, Nikola. 1975. „Iz društvenog i porodičnog života“. Glasnik Etnografskog muzeja u Beogradu 38: 115–122.
Pantelić, Nikola. 1978. „Društveni i porodični život na teritoriji opštine Zaječar“. Glasnik Etnografskog muzeja u Beogradu 42: 309–339.
Pantelić, Nikola. 1984. „O društvenom životu i porodici u požeškom kraju“. Glasnik Etnografskog muzeja u Beogradu 48: 193–208.
Pantelić, Nikola. 1994. „Doprinos Tihomira Đorđevića proučavanju porodice“. Balcanica 25(2): 73–78.
Pantelić, Nikola. 2004. „Gradska porodica i tradicija osamdesetih godina XX veka“. Glasnik Etnografskog instituta SANU 52: 199–204.
Pantelić, Nikola. 2007. Porodica i tradicija u gradovima Srbije krajem XX veka: na primeru Kruševca, Šapca, Užica i Bora. Beograd: Etnografski institut SANU.
Pavković, Nikola. 2014. Studije i ogledi iz pravne etnologije. Beograd: Srpski genealoški centar.
Pavković, Nikola, Dušan Bandić and Ivan Kovačević. 1988. „Aspirations and Directions of the Development of Ethnology in the Socialist Republic of Serbia (1945–1983)“. Etnološki pregled 23–24: 5–16.
Petrović, Đurđica. 1991. Predgovor u Čovek među ljudima, vii–xxiv. Beograd: Srpska književna zadruga.
Prošić Dvornić, Mirjana. 2008. „Serbian Village Culture: The Meeting Point of American Anthropology and Serbian Ethnology“. In Studying Peoples in the People’s Democracies II. Socialist Era Anthropology in South-East Europe, edited by Vintilă Mihăilescu, Ilia Iliev and Slobodan Naumović, 353–379. Berlin: LIT-Verlag.
Rakić, Radomir. 1972. „Kumstvo u pravoslavnih Jugoslovena kao socijalno-strukturni oblik“. Etnološki pregled 10: 105–117.
Rakić, Radomir. 1974. „O proučavanju srodstva i srodničkih naziva“. Glasnik Etnografskog muzeja 37: 299–319.
Rakić, Radomir. 1991. Terminologija srodstva u Srba. Beograd: Odeljenje za etnologiju.
Rakić, Radomir. 2003. „Kumstvo u Šumadiji“. Šumadijski zapisi: zbornik radova Muzeja u Aranđelovcu 1: 31–52.
Redakcija. 2009. „Dr Nikola Pantelić, 1930–2009“. Glasnik Etnografskog instituta SANU 57(1): 329–331.
Trautmann, Thomas. 2001. „The Whole History of Kinship Terminology in Three Chapters. Before Morgan, Morgan, and after Morgan“. Anthropological Theory 1(2): 268–287. https://doi.org/10.1177/14634990122228728
Vlahović, Petar. 1968. „Neke endogamne grupe na teritoriji Jugoslavije“. U Cvijićev zbornik: u spomen 100. godišnjice njegovog rođenja, uredio Milisav Lutovac, 217–222. Beograd: Srpska akademija nauka i umetnosti, Odeljenje prirodno-matematičkih nauka.
Vlahović, Petar. 1972. „Tragovi avunkulata u južnoslovenskoj i arbanaškoj narodnoj poeziji“. Prilozi za književnost, jezik, istoriju i folklor 38(1–2): 82–92.
Yanagisako, Sylvia Junko, and Jane Fishburne Collier. 1987. „Towards a Unified Analysis of Kinship and Gender“. In Gender and Kinship. Essays Toward a Unified Analysis, edited by Jane Fishburne Collier and Sylvia Junko Yanagisako, 14–50. Stanford: Stanford University Press.
##submission.downloads##
Objavljeno
Kako citirati
Broj časopisa
Sekcija
Licenca
Ovaj rad je pod Creative Commons Autorstvo-Deli pod istim uslovima 4.0 Internacionalna licenca.
ERIH PLUS - European Reference Index for the Humanities
World Cat
AnthroSerbia
