Les débuts d’archéologie en Bosnie-Herzégovine à travers le prisme de l’orientalisme et du balkanisme

Auteurs

DOI :

https://doi.org/10.21301/eap.v20i3.1

Mots-clés :

colonialisme, orientalisme, balkanisme, colonialisme scientifique, hybridité, discours du savoir et du pouvoir

Résumé

L’archéologie en Bosnie-Herzégovine a débuté son développement institutionnel à la fin du XIXe siècle dans le cadre du programme de la monarchie austro-hongroise. Dans la seconde moitié du XXe siècle, avec l’émergence de la critique postcoloniale, un outil permettant la compréhension et la révélation des spécificités de la discipline archéologique dans la pratique coloniale a été acquis. Les stéréotypes associés à une vision du monde occidentale, dominante et rationnelle, sont opposés à l’idée d'un « autre », inférieur et primitif. Edward Said a contribué à cette compréhension par sa théorie de l’orientalisme, tandis que Maria Todorova, en introduisant le discours du balkanisme, a permis de comprendre comment et pourquoi les Balkans ont absorbé une multitude de frustrations externalisées – politiques, idéologiques et culturelles – et comment ils ont servi de réservoir de caractéristiques négatives face à l’image prétentieuse de l’Européen. L’objectif de ce texte est d’examiner certains aspects des fondements coloniaux de l’archéologie bosnienne, à la lumière de la théorie postcoloniale. L’analyse discursive des pratiques coloniales repose sur les correspondances entre les principaux acteurs institutionnels qui construisent une discipline académique.

Téléchargements

Les données relatives au téléchargement ne sont pas encore disponibles.

Références

Babić, Staša. 2002. „Janus on the Bridge – A Balkan attitude towards Ancient Rome“. In Images of Rome – Perceptions of Ancient Rome in Europe and the United States of America in the Modern Age, edited by Richard Hingley. Journal of Roman Archaeology, Supplementary Series No. 44 (2002), 167–182.

Babić, Staša. 2002. „Still innocent after all these years? – Sketches for a social history of archaeology in Serbia“. In Archäologien Europas: Geschichte, Methoden und Theorien/Archeologies of Europe: History, Methods and Theories, edited by Peter F. Biehl, Alexander Gramsch, and Arkadiusz Marciniak, 309–322. Tübinger Archäologische Taschenbücher 3. Münster: Waxmann.

Babić, Staša. 2018. Metaarheologija, Ogled o uslovima znanja o prošlosti. Beograd: Clio.

Babić, Staša. 2023. „Plus ça change? Balkan Archaeology in Search of Identity“. Ex Novo: Journal of Archaeology, 8: 5–15.

Babić, Staša i Zorica Kuzmanović. 2015. „Balkan kao vremenska odrednica – Diskursi balkanizma u srpskoj arheologiji“. Etnoantropološki problemi 10 (3): 539.

Bandović, Aleksandar. 2019. „Miodrag Grbić i nastanak kulturno-istorijske arheologije u Srbiji.“ Doktorska disertacija, Filozofski fakultet, Univerzitet u Beogradu.

Bhabha, Homi K. 1994. The Location of Culture. London: Routledge.

Dautbegović, Almaz. 1988. Spomenica stogodišnjice rada Zemaljskog muzeja Bosne i Hercegovine 1888-1988. Sarajevo: Zemaljski muzej Bosne i Hercegovine.

Donia, Robert J. 2007. „The Proximate Colony: Bosnia-Herzegovina under Austro-Hungarian Rule“. Kakanien revisited, http://www.kakanien-revisited.at/beitr/fallstudie/RDonia1.pdf.

Fanon, Frantz. 1952. Black Skin, White Masks. New York: Grove Press.

Fanon, Frantz. 1961. Les Damnés de la Terre. Paris: Editions Francois Maspero.

Galtung, Johan. 1974. „The Structure of Colonialism“. Theory and Society 1 (3): 299–318.

Germaner, Semra and Zeynep Inankur. 1989. Orientalism and Turkey. Istanbul: Turkish Culture Service Foundation.

Govedarica, Blagoje. 2020. „Glasinačka kultna kolica (okolnosti otkrića, naučnoistorijski značaj, kulturnoistorijski kontekst)“. Godišnjak CBI knj. 49, 2020.

Hoernes, Moritz. 1894. Dinarische Wanderungen: Cultur- und Landschaftsbilder aus Bosnien und der Hercegovina. Wien: C. Graeser.

Kaljanac, Adnan. 2014. Historija arheologije, u potrazi za prošlošću. Sarajevo: Univerzitet u Sarajevu.

Kaljanac, Adnan. 2024. U stranoj zemlji: Ćiro Truhelka u Bosni i Hercegovini. Sarajevo: Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine.

Kaljanac, Adnan i Tijana Križanović. 2012. „Bosanskohercegovački antikvarizam osmanskog doba; Antikvari na razmeđu istoka i zapada“. Godišnjak centra za Balkanološka ispitivanja Akademije nauka i umjetnosti BiH 41: 229–253.

Kočić, Petar. 1904. Jazavac pred sudom. Beograd: Srpska književna zadruga.

Kreševljaković, Hamdija. 1973. Naučne ustanove u Bosni i Hercegovini za vrijeme austrougarske uprave. Sarajevo: Veselin Masleša.

Mannoni, Octave. 1950. Psychologie de la colonisation. Paris: Éditions du Seuil.

Miletić, Nada, 1988. „Ćiro Truhelka“. U Spomenica stogodišnjice rada Zemaljskog muzeja Bosne i Hercegovine 1888-1988, Almaz Dautbegović, 39–43. Sarajevo: Zemaljski muzej Bosne i Hercegovine.

Moro-Abadía, Oscar. 2006. „The History of Archaeology as a ‘Colonial Discourse’“. Bulletin of the History of Archaeology 16 (2): 4.

Novaković, Predrag. 2015. Historija arheologije u novim zemljama Jugoistočne Evrope. Sarajevo: Univerzitet u Sarajevu.

Olsen, Bjornar. 2002. Od predmeta do teksta. Teorijske perspektive arheoloških istraživanja. Beograd: Geopoetika.

Palavestra, Aleksandar. 2011. Kulturni konteksti arheologije. Beograd: Filozofski fakultet u Beogradu.

Palavestra, Aleksandar. 2014. „Arheološki izlet u pograničnu koloniju“. Etnoantropološki problemi 9 (3): 669–695.

Promitzer, Christian. 2015. „Austria and the Balkans: Exploring the role of travelogues in the construction of an area“. In Southeast European Studies in a Globalizing World, edited by Christian Promitzer, Siegfried Gruber, and Harald Heppner. Vienna: LIT Verlag.

Ruthner Clemens. 2018. „Habsburg’s Only Colony? Bosnia-Herzegovina and Austriahungary, 1878-1918“. SEEU Review 2018 (1): 2–14.

Said, Edward W. 1978. Orientalism. New York: Pantheon Books.

Said, Edward W. 1993. Culture and Imperialism. New York: Knof.

Speich Chassé, Daniel. 2016. La situation coloniale. Leipzig: Living Books About History.

Stachel, Peter. 2003. „Der koloniale Blick auf Bosnien – Herzegowina in der ethnographischen Popularliteratur der Habsburgermonarchie“. In Habsburg postkolonijalni: Machtstrukturen und kollektives Gedächtnis, edited by Johannes Feichtinger, Ursula Prutsch, and Moritz Csáky, 259–275. Innsbruck: Studienverlag.

Todorov, Cvetan. 2017. Osvajanje Amerike- Pitanje drugog. Zagreb: Naklada Pelago.

Todorova, Marija. 1997. Imagining the Balkans. New York: Oxford University Press.

Vervaet, Stijn. 2007. „Na granicama civilizovane Evrope: austrougarska tekstualna kolonizacija Bosne i Hercegovine (1878-1918)“. Sveske Zadužbine Ive Andrića 24/2007: 90–126.

Téléchargements

Publiée

2025-10-05

Comment citer

Sarić, Azra. 2025. « Les débuts d’archéologie En Bosnie-Herzégovine à Travers Le Prisme De l’orientalisme Et Du Balkanisme ». Problèmes d’ethnologie Et d’anthropologie 20 (3):697–711. https://doi.org/10.21301/eap.v20i3.1.