The Hajj – Adapting the Global Islamic Ritual to Pandemic Conditions

Milan Vukomanović

doi:10.21301/eap.v17i1.7

Autori

Milan Vukomanović Odeljenje za sociologiju, Filozofski fakultet, Univerzitet u Beogradu

DOI:

https://doi.org/10.21301/eap.v17i1.7

Ključne reči:

hadž, Covid-19, pandemija, ritual, hodočašće

Apstrakt

Tema ovog rada je prilagođavanje muslimanskog hodočašća u Meku (hadž) novim epidemiološkim okolnostima izazvanim pandemijom Covid-19 u sezonama 2020. i 2021. godine. Ova pandemija predstavljala je sasvim novu i, verovatno, dominantnu graničnu situaciju koja je bitno uticala na ponašanje vernika i imala posledice na načine transformacije njihovog individualnog identiteta, makar u psihološkom smislu. Nakon uvodnih razmatranja, u kojima je sažeto opisan ritualni proces islamskog hodočašća, autor se kratko pozabavio istorijskim pregledom načina putovanja u Saudijsku Arabiju, kao i novim tehničkim i zdravstvenim aspektima koji su uslovili značajnu adaptaciju tog globalnog rituala uslovima pandemije. Rituali su, nesumnjivo, duboko povezani s ljudskim psihološkim, ali i društvenim potrebama i sklonostima i održavaju funkcionalnost u disfunkcionalnim situacijama, kao što je neka prirodna kataklizma ili širenje novih bolesti. Oni, isto tako, obezbeđuju sigurnosnu zonu u uslovima drastične i nepoželjne promene. Ukazano je stoga i na vrlo specifičnu vrstu ambivalentnosti koja prati činjenicu da je ljudska prirodna reakcija u vreme krize da se dodatno „zbiju redovi”, što je postalo izuzetno teško ili praktično neizvodljivo u uslovima društvenog distanciranja kao načina izbegavanja zaraze tokom 2020-21. godine. U zaključku rada je istaknuto da je najnovije iskustvo s Covid-19 imalo svoje medicinske, ekonomske, društvene, političke, psihološke i religijske implikacije s dugoročnim posledicama po organizaciju hadža.

##plugins.generic.usageStats.downloads##

##plugins.generic.usageStats.noStats##

Reference

Algaissi A. at al. 2020. „Preparedness and response to COVID-19 in Saudi Arabia: building on MERS experience“. Jornal of Infection and Public Health 13: 834–838.

Bura, Nikola. 2012. Bez obdukcije. Novi Sad: Prometej.

Henderson, R. J. 1975. „Problems of Pilgrimages“. Postgraduate Medical Journal (December 1975) 51, 845-847.

Mandić, Marina. 2019. „Između stvarnog i zamišljenog: infektivna oboljenja u kinematografiji na primeru filma Variola Vera“. Etnoantropološki problemi 14(2): 487-505.

Radonjić, Ognjen. 2021. Kovid 19: Pandemija društvenih rizika i nesigurnosti. Beograd: Univerzitet u Beogradu - Filozofski fakultet.

Ristanović, Elizabeta et al. 2016. „Smallpox as an actual biothreat: lessons learned from its outbreak in ex-Yugoslavia in 1972“. December 2016. Annali dell'Istituto superiore di sanita 52(4): 587-597.

Ristović, Milan. 2021. Svakodnevica i društveni odgovori na epidemijske krize 1914–2020. Beograd: Univerzitet u Beogradu - Filozofski fakultet.

Ruthven, Malise. 2000. Islam in the World. New York: Oxford University Press.

Stojković, Lj. et al. Variola u Jugoslaviji 1972.g. Izabrani materijali sa jugoslovenskog simpozijuma o varioli održanog u Primoštenu od 21. do 24. novembra 1972. godine. Beograd, 1973.

Strong, Philip. 1990. „Epidemic psychology: a model“. Sociology of Health & Illness 12 (3) September: 249 – 259.

Tagliacozzo, Eric. 2013. The Longest Journey: Southeast Asians and the Pilgrimage to Mecca. Oxford: Oxford University Press.

Tagliacozzo, Eric and Shawkat Toorawa. 2016. The Hajj: Pilgrimage in Islam. New York: Cambridge University Press.

Vukomanović, Milan. 2004. Religija. Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.

Internet Sources

Jokhdar H, Khan A, Asiri S, Motair W, Assiri A, Alabdulaali M, 2020. „COVID-19 mitigation plans during Hajj 2020: a success story of zero cases“. Health Security, Volume 19, Number 2, 2021. https://www.liebertpub.com/doi/full/10.1089/hs.2020.0144.

Ministry of Health, 2020. Jeddah Toolkit for Mass Gatherings Risk Assessment. Riyadh, Saudi Arabia. https://www.moh.gov.sa/Documents/Jeddah-toolkit-for-MGs-risk-assessment-v3.xlsx.

Omnia health, 2020. „Prompt Action Defines Saudi Arabia’s Success Story“ in Emerging from COVID-19. https://insights.omnia-health.com/hospital-management/prompt-action-defines-saudi-arabias-success-story-emerging-covid-19.

World Health Organization, 2020. „Key Planning Recommendations for Mass Gatherings in the Context of COVID-19“. https://www.who.int/publications/i/item/10665-332235.

https://edition.cnn.com/2021/07/19/world/gallery/hajj-2021-pandemic/index.html

https://www.euronews.com/travel/2021/07/17/hajj-2021-how-this-year-s-pilgrimage-to-mecca-be-different-thanks-to-covid-travel-restrict

http://www.emro.who.int/media/news/hajj-2021-successful-and-safe-hajj-season-during-the-covid-19-pandemic.html

https://www.worldometers.info/world-population/saudi-arabia-population/

https://worldpopulationreview.com/countries/saudi-arabia-population

https://www.abuaminaelias.com/dailyhadithonline/2016/09/06/hajj-itself-is-arafah/)

https://interactive.aljazeera.com/aje/2018/flying-to-hajj-2018/index.html

https://www.nytimes.com/2021/08/10/world/middleeast/saudi-arabia-mecca-umrah.html

https://www.business-standard.com/article/current-affairs/coronavirus-transforms-hajj-in-mecca-and-future-of-the-pilgrimage-121071800617_1.html

https://www.statista.com/statistics/617696/saudi-arabia-total-hajj-pilgrims/