Od nacionalne do internacionalne pesme: sevdalinka u tranziciji
DOI:
https://doi.org/10.21301/eap.v19i4.6Ključne reči:
sevdalinka, muzika, identitet, nacionalizam, etnički sukob, bivša Jugoslavija, tranzicijaApstrakt
Raspadom Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije prestali su, makar formalno, da postoje različiti oblici jugoslovenskog identiteta. Države nastale od bivših jugoslovenskih republika prolaze kroz neizvestan period tranzicije u kojem moraju da se izbore ne samo sa brojnim unutrašnjim problemima već i da odgovore na mnoge zahteve koji dolaze spolja. Osim toga, ove države i dalje su snažno upućene jedna na drugu, jer ih, uprkos etničkom sukobu (1991–1995), pored zajedničke istorije, povezuje i zajedničko kulturno nasleđe. Mali ali značajan deo tog nasleđa zauzima i sevdalinka, pesma koja možda na najbolji način odražava svu slojevitost kulturnog, nacionalnog i etničkog identiteta, budući da se u njoj svi oni sustiču. Iz tog razloga, ona će ovde biti predstavljena u istorijski najkraćem ali zato najburnijem periodu svoje duge prošlosti, s akcentom na transformacijama koje je za nešto više od tri decenije pretrpela, prešavši trnovit put od nacionalne do internacionalne pesme, da bi se na kraju potvrdila kao univerzalna kulturno-umetnička tvorevina.
##plugins.generic.usageStats.downloads##
Reference
Bakić-Hayden, Milica. 2006. Varijacije na temu ‘Balkan’. Beograd: Institut za filozofiju i društvenu teoriju; »Filip Višnjić«.
Bartulović, Alenka. 2023. „United in Sevdalinka?: Affective Aspirations for the Yugoslav Space“. In Affect’s Social Lives: Post-Yugoslav Reflections, edited by Ana Hofman and Tanja Petrović, [43]‒74. 1st ed. Ljubljana: Založba ZRC.
https://doi.org/10.3986/9789610507291_02
Čolović, Ivan. 2000. Politika simbola: ogledi o političkoj antropologiji. 2. ilustrovano izd. Beograd: Biblioteka XX vek; Čigoja štampa.
Čolović, Ivan. 2006. Etno: priče o muzici sveta na Internetu. Beograd: Biblioteka XX vek; Knjižara Krug.
Čolović, Ivan. 2008. Balkan – teror kulture: ogledi o političkoj antropologiji, 2. Beograd: Biblioteka XX vek; Knjižara Krug.
Efendić, Nirha. 2015. „The Sevdalinka as Bosnian Intangible Cultural Heritage: Themes, Motifs, and Poetical Features“. Narodna umjetnost 52 (1): 97–119.
https://hrcak.srce.hr/file/206512
Filipović, Milenko. 1970. „Orijentalna komponenta u narodnoj kulturi Južnih Slovena“. Poseban otisak iz časopisa Prilozi za orijentalnu filologiju 16/17 (1966‒67): 101‒116.
Gojković, Andrijana. 1989. Narodni muzički instrumenti. 1. izd. Beograd: »Vuk Karadžić«.
Golemović, Dimitrije O. 1997. Etnomuzikološki ogledi. Zemun: Biblioteka XX vek; Beograd: Čigoja štampa.
Golemović, Dimitrije O. 1998. Narodna muzika Jugoslavije. 1. izd. Кnjaževac: Nota.
Gosijo, Žan-Fransoa. 2009. „Religija i identitet: jugoslovenski slučaj“. U Identitet(i): pojedinac, grupa, društvo, priredili Katrin Halpern i Žan-Klod Ruano-Borbalan, preveo s francuskog Stanko Džeferdanović, 391–398. Beograd: Clio.
Halili, Rigels. 2016. Narod i njegove pesme: albanska i srpska narodna epika između usmenosti i pismenosti. Prevela s poljskog Jelena Jović. Beograd: Biblioteka XX vek.
Hamer, Petra. 2021. „Discourse Analysis of Patriotic Songs produced during the War in Bosnia-Herzegovina between 1992 and 1995: Case Study of First and Third Corps Art Units of the Bosnian-Herzegovinian Army“ – Doctoral Thesis. Graz: Universität Graz. https://unipub.uni-graz.at/obvugrhs/download/pdf/6751351
Hejden, Robert M. 2002. „Muslimani kao ‘Drugi’ u srpskoj i hrvatskoj politici“. U Susedi u ratu: jugoslovenski etnicitet, kultura i istorija iz ugla antropologâ, priredili Džoel M. Halpern i Dejvid A. Kajdikel, s engleskog prevele Jelena Stakić i Ksenija Vlatković, 154–164. Beograd: Samizdat B92.
Imamović, Damir. 2016. Sevdah. Zenica: Vrijeme.
Ivkov, Vesna. 2018. „Sevdalinka as Perceived by Music Performers in Belgrade“. Muzikološki zbornik – Musicological Annual 54 (1): 89–106.
https://doi.org/10.4312/mz.54.1.89-106
Karača Beljak, Tamara. 2005. „Bosnian Urban Traditional Song in Transformation: From Ludvik Kuba to Electronic Medias“. Traditiones 34 (1): 165–176.
https://doi.org/10.3986/Traditio2005340113
Klajn, Ivan & Milan Šipka. 2012. Veliki rečnik stranih reči i izraza. 6. izd. Novi Sad: Prometej. [Na ćiriličnom pismu]
Kozorog, Miha & Alenka Bartulović. 2015. „The Sevdalinka in Exile, Revisited: Young Bosnian Refugees’ Music-Making in Ljubljana in the 1990s (A Note on Applied Ethnomusicology)“. Narodna umjetnost 52 (1): 121–142.
https://doi.org/10.15176/vol52no106
Kozorog, Miha & Alenka Bartulović. 2016. „Sevdah Celebrities Narrate Sevdalinka: Political (Self-)Contextualization of Sevdalinka Performers in Bosnia-Herzegovina“. Traditiones 45 (1): 161‒179. https://doi.org/10.3986/Traditio2016450111
Laušević, Mirjana. 1996. „The Ilahiya as a Symbol of Bosnian Muslim National Identity“. In Retuning Culture: Musical Changes in Central and Eastern Europe, editor Mark Slobin, 117–135. London: Duke University Press.
Laušević, Mirjana. 2002. „Neki aspekti muzike i politike u Bosni“. U Susedi u ratu: jugoslovenski etnicitet, kultura i istorija iz ugla antropologâ, priredili Džoel M. Halpern i Dejvid A. Kajdikel, s engleskog prevele Jelena Stakić i Ksenija Vlatković, 364–378. Beograd: Samizdat B92.
Marković, Zagorka. 1987. Narodni muzički instrumenti. Beograd: Etnografski muzej. [Na ćiriličnom pismu]
Milošević, Vlado. 1962. „Saz“. Zbornik krajiških muzeja 1: 136–144. [Na ćiriličnom pismu]
Milošević, Vlado. 1964. Sevdalinka. Banja Luka: Muzej Bosanske krajine, Odsjek za narodne pjesme i igre.
Milutinović, Zoran. 2013. „What Common Yugoslav Culture Was, and How Everybody Benefited from It“. In After Yugoslavia: The Cultural Space of a Vanished Land, edited by Radmila Gorup, 75‒87. Stanford: Stanford University Press.
Murko, Matija. 1951. Tragom srpsko-hrvatske narodne epike: putovanje u godinama 1930–1932. Knj. 1. Preveli sa češkog Jelka Arneri i Ljudevit Jonke. Zagreb: Jugoslavenska akademija znanosti i umjetnosti.
Nedeljković, Saša. 2007. Čast, krv i suze: ogledi iz antropologije etniciteta i nacionalizma. 1. izd. Beograd: Zlatni zmaj.
Ober, Loran. 2007. Muzika drugih: novi izazovi etnomuzikologije. Prevela s francuskog Ana A. Jovanović. Beograd: Biblioteka XX vek; Knjižara Krug.
Petan, Svanibor. 2010. „Alaturka‒alafranga kontinuum na Balkanu: etnomuzikološke perspektive“. U Imaginarni Turčin, uredio Božidar Jezernik, s engleskog preveli Alen Bešić i Igor Cvijanović, 247‒267. Beograd: Biblioteka XX vek.
Pettan, Svanibor. 1995. „Uloga znanstvenika u stvaranju pretpostavki za suživot: ususret primijenjenoj etnomuzikologiji“. Narodna umjetnost 32 (2): 217–233.
https://hrcak.srce.hr/file/75349
Pettan, Svanibor. 2007. „Balkan Boundaries and How to Cross Them: A Postlude“. In Balkan Popular Culture and the Ottoman Ecumene: Music, Image, and Regional Political Discourse, edited by Donna A. Buchanan, 365‒383. Lanham, Md.: Scarecrow Press.
Pettan, Svanibor. 2010. „Music in War, Music for Peace: Experiences in Applied Ethnomusicology“. In Music and Conflict, edited by John Morgan O’Connell and Salwa El-Shawan Castelo-Branco, 177–192. Urbana: University of Illinois Press.
Petrović, Ankica. 2017. „Sevdalinka“. In Bloomsbury Encyclopedia of Popular Music of the World. Vol. 11, Genres: Europe, edited by Paolo Prato and David Horn, 710–714. 1st ed. New York: Bloomsbury Academic.
Petrović, Davor. 2012. „Četiri okvira za jednu pesmu: kratka biografija sevdalinke“. Etnološko-antropološke sveske 19, n. s. 8 (1): 25–46.
https://www.easveske.com/index.php/pea/article/view/127/129
Petrović, Davor. 2013. „Čovek peva posle rata: dva koncerta sevdalinke u beogradskom Sava centru kao jugonostalgični rituali pomirenja“. Antropologija 13 (1): 111‒120.
https://www.antropologija.com/index.php/an/article/view/214/211
Popović, Milica & Petra Belc. 2014. „Jugonostalgija: Jugoslavija kao metaprostor u suvremenim umjetničkim praksama“. Život umjetnosti 94: 18‒35.
https://hrcak.srce.hr/file/273696
Prošić-Dvornić, Mirjana. 1994. Predgovor u Kulture u tranziciji: (zbornik radova), urednik Mirjana Prošić-Dvornić, 9–11. Beograd: Plato.
Rihtman, Cvjetko. 1982. „Orijentalni uticaji u tradicionalnoj muzici Bosne i Hercegovine“. Narodno stvaralaštvo ‒ Folklor 21 (82–84): 10–21.
Rot, Klaus. 2000. Slike u glavama: ogledi o narodnoj kulturi u jugoistočnoj Evropi. S nemačkog i engleskog prevela Aleksandra Bajazetov-Vučen. Zemun: Biblioteka XX vek; Beograd: Čigoja štampa.
Samson, Jim. 2013. Music in the Balkans. Boston: Brill.
Solak, Edina & Alica Arnaut. 2018. „Sevdalinka kao izraz stilskih vrijednosti“. Istraživanja 13: 67–79.
https://fhn.unmo.ba/wp-content/uploads/2021/01/Istrazivanja-13_2018-web.pdf
Škiljević, Ljubo M. 2017. „Sevdalinka – istorija bilježenja i proučavanja“ – doktorska disertacija. Beograd: Univerzitet u Beogradu, Filološki fakultet. [Na ćiriličnom pismu]
https://fedorabg.bg.ac.rs/fedora/get/o:16883/bdef:Content/get
Talam, Jasmina. 2021. „Longing for the homeland: Sevdalinka in Sweden“. In Sounds of Migration: Music and migration in the Nordic countries, edited by Owe Ronström & Dan Lundberg, 83–100. Upsala: The Royal Gustavus Adolphus Academy for Swedish Folk Culture.
Tesar, Filip. 2019. Etnički konflikti: na Balkanu i ne samo tu. Preveo s češkog Adin Ljuca. Beograd: Biblioteka XX vek.
Trubarac Matić, Đorđina. 2018. Gusle naše nasušne: polemika o guslama sagledana u funkcionalno-pragmatičkom ključu. Beograd: Etnografski institut SANU. [Na ćiriličnom pismu]
Velikonja, Mitja. 2010. Titostalgija. Prevela sa slovenačkog Branka Dimitrijević. Beograd: Biblioteka XX vek; Knjižara Krug.
Vidić Rasmussen, Ljerka. 2007. „Bosnian and Serbian Popular Music in the 1990s: Divergent Paths, Conflicting Meanings, and Shared Sentiments“. In Balkan Popular Culture and the Ottoman Ecumene: Music, Image, and Regional Political Discourse, edited by Donna A. Buchanan, 57‒93. Lanham, Md.: Scarecrow Press.
##submission.downloads##
Objavljeno
Kako citirati
Broj časopisa
Sekcija
Licenca
Ovaj rad je pod Creative Commons Autorstvo-Deli pod istim uslovima 4.0 Internacionalna licenca.
ERIH PLUS - European Reference Index for the Humanities
World Cat
AnthroSerbia
