Ti nisi ljudskog roda: motivi emocionalnog vampirizma u filmu Nosferatu kao refleksija „vampirskih“ romantičnih odnosa u savremenoj kulturi

Autori

DOI:

https://doi.org/10.21301/eap.v21i2.3

Ključne reči:

Nosferatu, tradicionalni vampir, emocionalni vampirizam, narcisoidni poremećaj, traumatsko vezivanje

Apstrakt

Nosferatu, film Roberta Egersa iz 2024. godine, može se smatrati adaptacijom čuvenog gotskog romana Drakula Brema Stokera. Uobličen pomoću dva načelno različita kulturološka diskursa vampirizma – viktorijanskog horora i tradicionalnih balkanskih verovanja – Nosferatu tematizuje međusobnu opčinjenost transilvanijskog vampira grofa Orloka i mlade, melanholične Elen. Veza koja se uspostavlja između ta dva aktera nije zamišljena kao romantična saga o ljubavi žene i galantnog aristokratskog vampira već kao tragična priča sa motivima emocionalnog zlostavljanja između empatične žrtve i muškarca narcisoidnog poremećaja ličnosti – odnos koji se u radu analizira kao „emocionalni vampirizam“. Oslanjajući se na etnografske izvore, u radu je Orlok prepoznat kao vampir utemeljen na tradicionalnim predstavama o vampirima sa Balkana, a potom se analiza usmerava ka psihoanalitičkom stanovištu kako bi se objasnila povezanost koja se pronalazi u osnovi emocionalnog vampirizma, istraženog i putem uvida u romantične odnose savremene kulture.

##plugins.generic.usageStats.downloads##

##plugins.generic.usageStats.noStats##

Reference

Armstrong Perlman, Eleanore. 1986. „Introduction: Narcissism and Object Choice in Freud“. British Journal of Psychotherapy 3(1): 60–64.

Bandić, Dušan. 2004. Narodna religija Srba u 100 pojmova. Beograd: Nolit.

Bandić, Dušan. 2008. Carstvo zemaljsko i carstvo nebesko. Beograd: Biblioteka XX vek.

Barber, Paul. 1988. Vampires, Burial and Death: Folklore and Reality. New Haven and London: Yale University Press.

Benefiel, R. Candace. 2020. „Biting, Sex and Blood: The New American Vampire Narrative“. In The Global Vampire: Essays on the Undead in Popular Culture Around the World, edited by Cait Coker, 11–22. Jefferson: McFarland & Company, Inc.

Birge, B. Barbara. 1994. „Bram Stoker's: Dracula: The Quest for Female Potency in Transgressive Relationships“. Psychological Perspectives: A Quarterly Journal of Jungian Thought 29(1): 22–36.

Čajkanović, Veselin. 1994. Stara srpska religija i mitologija. Beograd: Srpska književna zadruga – Bigz – Prosveta – Partenon.

Cascio, Toni and Janice Gasker. 2001. „The Vampire’s Seduction: Using Bram Stoker’s Dracula as a Metaphor in Treating Parasitic Relationships“. Journal of Poetry Therapy 15(1): 19–28. https://doi.org/10.1023/A:1012910906862

Craft, Christopher. 1984. „‘Kiss Me with those Red Lips’: Gender and Inversion in Bram Stoker's Dracula“. Representations 8: 107–133.

Daković, Nevena i Biljana Mitrović. 2016. „Balkanska krv. Balkanski vampiri i Drakula“. U Krv, književnost, kultura, ur. Mirjana Deletić i Lidija Delić, 407–426. Beograd: Balkanološki institut Srpske akademije nauka i umetnosti, posebna izdanja 134.

Đorđević, Tihomir. 1953. Vampir i druga bića. Beograd: Srpska akademija nauka i umetnosti.

Edmondson, George and Klaus Mladek. 2024. A Politics of Melancholia: From Plato to Arendt. Prince¬ton: Prince¬ton University Press.

Erić, Ljubomir. 2017. Leksikon ljubavi i seksualnosti. Beograd: JP Službeni glasnik.

Freeland, A. Cynthia. 2000. The Naked and the Undead: Evil and the Appeal of Horror. Boulder and Oxford: Westview Press.

Freud, Sigmund. 1920. Dream Psychology: Psychoanalysis for Beginners. New York: The James A. McCann Company.

Freud, Sigmund. 1991. „On Narcissism: an Introduction“. In Freud’s On Narcissism: An Introduction, edited by Peter Fonagy, Ethel Spector Person and Joseph Sandler, 73–102. London: Yale University Press.

Freud, Sigmund. 2003. The Uncanny. London: Penguin Books.

Geha, E. Richard. 1975. „A Psychoanalytic Interpretation of the Idea of the Vampire“. PhD Thesis. University of Glasgow.

Gelder, Ken. 1994. Reading the Vampire. London: Routledge.

Hallab, Y. Mary. 2009. Vampire God: The Allure of the Undead in Western Culture. Albany: Synny Press.

Jacoby, Mario. 1990. Individuation and Narcissism: The Psychology of the Self in Jung and Kohut. New York: Routledge.

Jung, C. G. 1982: Psychology and the Occult. London: Routledge.

Jung, K. G. 2003. Arhetipovi i kolektivno nesvesno. Beograd: Atos.

Kimberley, Steven. 2009. „A Psychological Analysis of the Vampire Myth“. Essex Student Journal 1(1): 1–8.

Kohut, H. 1972. „Thoughts on Narcissism and Narcissistic Rage“. The Psychoanalytic Study of the Child 27: 360–400.

Kubarych, Thomas. 1999. „Narcissism, Personality and Personality Pathology“. PhD Thesis. University of Edinburgh.

Murgoci, Agnes. 1998. „The Vampire In Roumania“. In The Vampire: A Casebook, edited by Alan Dundes, 12‒34. Madison: The University of Wisconsin Press.

Mušović, Azra A. 2024. „Psihologija manipulacije: Karmila Šeridana Le Fanua kao arhetipski koncept odnosa predator – žrtva u kulturi savremenog doba“. Etnoantropološki problemi 19(4): 1310–1342. https://doi.org/10.21301/eap.v19i4.11

Perry, Christopher and Rupert Tower. 2023. „Introduction“. In Jung's Shadow Concept: The Hidden Light and Darkness Within Ourselves, edited by Christopher Perry and Rupert Tower, 25–40. New York: Routledge.

Plato. 2008. The Symposium. Cambridge: Cambridge University Press.

Prophet, Elizabeth Clare. 1999. Soul Mates and Twin Flames: The Spiritual Dimension of Love and Relationships. Gardiner: Summit University Press.

Radulović, Lidija. 2006. „Vampir: osujećeni mitski predak i simbol osujećenog muškog seksualnog potencijala“. Etnoantropološki problemi 1(1): 181–202. https://doi.org/ 10.21301/eap.v1i1.10

Sennett, Richard. 1977. „Narcissism and Modern Culture“. October 4: 70–79.

Sinani, Danijel. 2013. Demoni i rituali: periodični rituali i demonologija narodne religije Srba. Beograd: SGC.

Šarović, Marija. 2016. „Krv u narativima i predstavama o vampirima“. U Krv, književnost, kultura, ur. Mirjana Deletić i Lidija Delić, 287–300. Beograd: Balkanološki institut Srpske akademije nauka i umetnosti, posebna izdanja 134.

Trbojević, Danilo. 2026. Balkan Vampires: Society, Politics, Representation. Routledge: Abingdon and New York.

Vukomanović, Bogdan. 2024. „Vampiri, narcisi i psihopate: psihopolitika stigme u knjigama samopomoći”. Etnoantropološki problemi 19(4): 1237–1264. https://doi.org/10.21301/ eap.v19i4.8

Walden, J. Steven. 2021. „Dracula on Film: A Psychohistoricist Study“. PhD Thesis. Brunel University London.

Žikić, Bojan. 2021 „Fiziologija i mitologija ‘domaćeg’ i ‘tuđeg’: model vampira u srpskoj tradicijskoj kulturi i popularnoj kulturi“. Etnoantropološki problemi 16(1): 155‒178. https://doi.org/10.21301/eap.v16i1.6

##submission.downloads##

Objavljeno

2026-09-01

Kako citirati

Mandić, Marina. 2026. „Ti Nisi Ljudskog Roda: Motivi Emocionalnog Vampirizma U Filmu Nosferatu Kao Refleksija ‚vampirskih‘ romantičnih Odnosa U Savremenoj Kulturi“. Etnoantropološki Problemi 21 (2):441–465. https://doi.org/10.21301/eap.v21i2.3.

Broj časopisa

God. 21 Br. 2 (2026): Etnoantropološki problemi

Sekcija

Naučni članci

Licenca

Creative Commons License

Ovaj rad je pod Creative Commons Autorstvo-Deli pod istim uslovima 4.0 Internacionalna licenca.

Crossref
Scopus
Google Scholar
Europe PMC