Fragmenti utopije želje u južnoslovenskoj usmenoj lirici
DOI:
https://doi.org/10.21301/eap.v17i1.6Ključne reči:
utopija, južnoslovenska usmena lirika, fragment, želja, prostor, kontekst pevanjaApstrakt
U radu se razmatraju fragmenti utopijskih predstava kojima se u južnoslovenskoj usmenoj lirici iskazuju želje za drugačijim životom. Te želje prevashodno se tiču mogućnosti slobode izbora, odlučivanja o vlastitom životu, mogućnosti delanja da bi se želje ostvarile – i onda kada je ono protivno pravilima sredine u kojoj pesme nastaju. U pesmama se tako formira model alternativnog sveta koji u nekim segmentima korespondira sa stvarnošću, ali pre svega pruža utopijsku mogućnost drugačijeg postojanja, kao izraza želja i onda kada one ostaju neostvarene (ili neostvarive). Utopijski potencijal modeluje se motivima moćnih, odvažnih, aktivnih devojaka, koje preuzimaju inicijativu, savladavaju prepreke, vrše magijske činove, manipulišu svojom lepotom da bi ostvarile svoje erotske želje, ali i želje za slobodnijim, dostojnijim životom. Na kraju, u radu se ukazije na to da se u usmenim lirskim pesmama utopijsko ostvaruje kao pevanje sâmo – kao pesma o drugačijem svetu.
##plugins.generic.usageStats.downloads##
Reference
Agapkina, T. A. 2004. „Leshhina“. U Slavjanskie drevnosti. Jetnolingvisticheskij slovar', tom 3, red. I. N. Tolstoj. Moskva: Mezhdunarodnye otnoshenija, 109–112.
Agapkina, T. A. 2004. „Oreh greckoij“. U Slavjanskie drevnosti. Jetnolingvisticheskij slovar', tom 3, red. I. N. Tolstoj. Moskva: Mezhdunarodnye otnoshenija, 559.
Antonijević, Dragana. 2013. „Antropološko poimanje bajke kao optimističkog žanra“. Antropologija 13 (1): 9–22.
Bahtin, Mihail. 1978. Stvaralaštvo Fransoa Rablea i narodna kultura srednjeg veka i renesanse, preveli Ivan Šop i Tihomir Vučković. Beograd: Nolit.
Bloh, Ernst. 1986. Oproštaj od utopije, prevela Olga Kostrešević. Beograd: Izdavački centar Komunist.
Bogišić, Valtazar. 1867. Pravni običaji u Slovena. Privatno pravo. Zagreb: Brzotisk Dragutina Albrehta.
Burdije, Žan. 2001. Vladavina muškaraca, prevela Mileva Filipović. Podgorica: CID, Univerzitet Crne Gore.
Čajkanović, Veselin. 1994. Rečnik srpskih narodnih verovanja o biljkama. Beograd: SKZ, Bigz, Prosveta, Partenon.
Detelić, Mrijana. 1992. Mitski prostor i epika. Beograd: SANU, Autorska izdavačka zadruga „Dosije“.
Đorđević, Tihomir. 1930. Naš narodni život, knj. 2. Beograd: Knjižarnica Geca Kon.
Đurić, Mihailo. 1997. Stihija savremenosti. Dvosmislenost utopije, Beograd: Službeni list SRJ, Tersit, 351–365.
Grujić, Anđelka Elijana. 2000. „Ložnica – običaj iz ukrajinskog svadbenog rituala“. U Erotsko u folkloru Slovena, priredio Dejan Ajdačić, 194–232. Beograd: Stubovi kulture.
Gura, A. V. 1995. „Venok svadbeny“. U Slavjanskie drevnosti. Jetnolingvisticheskij slovar', tom 1, red. I. N. Tolstoj. Moskva: Mezhdunarodnye otnoshenija, 321–325.
Karadžić, Vuk Stefanović. 1818. Srski riječnik istolkovan njemačkim i latinskim riječima. Beč: Štamparija Jermenskog manastira.
Karadžić, Vuk Stefanović. 1824. Predgovor u Narodne srpske pjesme, knj. I, Vuk Stefanović Karadžić, V–LXII. Lipisca: Štamparija Brejtkopfa i Ertla.
Karanović, Zoja. 2010. Nebeska nevesta. Beograd: Društvo za srpski jezik i književnost Srbije.
Karanović, Zoja. 2016. „Miloduha, da se milujemo – obred, magija, pesma“. U Teme jezikoslovne u srbistici. Zbornik u čast Ljiljane Subotić, uredili Jasmina Dražić, Isidora
Bjelaković, Dejan Sredojević, 207–222. Novi Sad: Filozofski fakultet.
Krnjević, Hatidža. 1986. Lirski istočnici. Iz istorije i poetike narodne lirike. Beograd: Bigz, Priština: Jedinstvo.
Levitas, Ruth. 2010. The Concept of Utopia. Oxford, Bern, Berlin, Bruxelles, Frankfurt am Main, New York, Wien: Peter Lang.
Lihačov, D. S. 1972. Poetika stare ruske književnosti, preveo Dimitrije Bogdanović. Beograd: SKZ.
Ljubinković, Nenad. 2014. Naši daleki preci. Etnološke studije – traganja i promišljanja. Beograd: SKZ.
Maclean, Marie. 1987. “Oppositional. Practices in Women's Traditional Narrative”. New Literary History 19 (1): 37–50.
Mal'cev, G. I. 1898. Tradicionaln'ie formuly russkoj narodnoj neobredovoj liriki. Leningrad: Nauka.
Majnhajm, Karl. 1968. Ideologija i utopija, preveo Branimir Živojinović. Nolit: Beograd.
Mandić Ilić, M. 2004. „Obredni tekst: telesna mana u južnoslovenskim predsvadbenim i svadbenim obredima inicijacije žena“. Magistarski rad. Filološki fakultet, Univerzitet u Beogradu.
Pantelić, Nikola. 1975. „Ženidbeni običaji u okolini Bora“. Glasnik Etnografskog muzeja 38:123–146.
Plotnikova, A. A. 2012. „Survakary“. U Slavjanskie drevnosti. Jetnolingvisticheskij slovar', tom 5, red. I. N. Tolstoj. Moskva: Mezhdunarodnye otnoshenija, 208–212.
Radenković, Ljubinko. 1996. Simbolika sveta u narodnoj magiji Južnih Slovena. Niš: Prosveta, Beograd: Balkanološki institut SANU.
Radulović, Lidija. 2009. Pol/rod i religija. Beograd: Srpski genealoški centar, Odeljenje za antropologiju i etnologiju Filozofskog fakulteta.
Rečnik srpskohrvatskog književnog jezika, tom 5. 1973. Novi Sad: Matica srpska.
Trubarac Matić, Đorđina. 2014. „Za njim i u goru i u vodu: semantičko-pragmatička analiza formule u kontekstu dobrovoljne bračne otmice“. Glasnik Etnografskog instituta SANU 62 (2): 215−232.
Vukmanović, Ana. 2015. „Termin ženske pesme Vuka Stefanovića Karadžića i savremena srpska folkloristika“. U Savremena srpska folkloristika II, uredili Smiljana Đorđević Belić, Danka Lajić Mihajlović, Nemanja Radulović, Boško Suvajdžić, Đorđina Trubarac Matić, 163‒175. Beograd: Institut za književnost i umetnost, Udruženje Folklorista Srbije, Univerzitetska biblioteka „Svetozar Marković“.
Vukmanović, Ana. 2018a. „Constructing Alien Space in South Slavic Oral Lyric“. Folklore. Electronic Journal of Folklore 74: 51–72. https://doi.org/10.7592/FEJF2018.74.vukmanovic
Vukmanović, Ana. 2018b. „Devojka i voda – o dinamici odnosa žene i prirode“. Knjiženstvo 8 (8). https://doi.org/10.18485/knjiz.2018.8.8.3
Vukmanović, Ana. 2020. U traganju za izvir-vodom. Slike vode u južnoslovenskoj usmenoj lirici. Novi Sad: Akademska knjiga.
Vukmanović, Ana. 2021. „Lirski grad: kosmički i ljudski. O predstavama grada u južnoslovenskoj usmenoj lirici“. Folkloristika 6 (1): 31–66. https://doi.org/10.18485/folk.2021.6.1.2
Vuletić, Aleksandra. 2017. „Udova lica i strukturna dinamika porodičnih domaćinstava u srpskom seoskom društvu 19. veka“. U Selo Balkana. Kontinuiteti i promene kroz istoriju, uredili Srđan Rudić, Svetlana Ćaldović Šijaković, Nedeljko Radosavljević, Snežana Tomić Joković, 57–73. Beograd: Istorijski institut Beograd, Sirogojno: Muzej na otvorenom „Staro selo“.
##submission.downloads##
Objavljeno
Kako citirati
Broj časopisa
Sekcija
Licenca
Ovaj rad je pod Creative Commons Autorstvo-Deli pod istim uslovima 4.0 Internacionalna licenca.
ERIH PLUS - European Reference Index for the Humanities
World Cat
AnthroSerbia
