Stećci kao (inter)nacionalno nasleđe: tri studije slučaja

Autori

  • Vladimir V. Mihajlović Balkanološki institut SANU, Beograd

DOI:

https://doi.org/10.21301/eap.v13i3.6

Ključne reči:

stećci, arheologija i javnost, identitet, nasleđe, Balkan

Apstrakt

Stećci, srednjovekovni nadgrobni spomenici, jedan su od najosobenijih materijalnih tragova prošlosti na prostorima Zapadnog Balkana. Monumentalnost stećaka, njihova brojnost, a neretko i istaknuto mesto u lokalnom pejzažu uticali su i utiču na to da sve do današnjih dana privlače pažnju lokalnog stanovništva, kao i stranih putnika, a od druge polovine 19. veka stećci postaju predmet interesovanja naučnika. Drugim rečima, u poslednja dva veka stećci su bivali, odnosno bivaju proizvođeni u nasleđe. Kroz nekoliko paradigmatičnih primera, u ovom radu biće skrenuta pažnja na interpretativnu „neuhvatljivost“ stećaka, odnosno na to kako stećci, zahvaljujući svojoj materijalnosti i estetici, kao i brojnosti i prostornoj rasprostranjenosti neprestano podstiču interpretacije te kako, neretko paralelno, utiču i na uspostavljanje, ali i na prevazilaženje granica, bilo da su one nacionalne, kulturne, verske i druge.

##plugins.generic.usageStats.downloads##

##plugins.generic.usageStats.noStats##

Reference

Acović, Dragomir. 2008. Heraldika i Srbi. Beograd: Zavod za udžbenike.

Anđelić, Pavao. 1984. „Doba srednjovjekovne bosanske države“. U Kulturna istorija Bosne i Hercegovine od najstarijih vremena do pada ovih zemalja pod osmansku vlast. Sarajevo: Veselin Masleša.

Bešlagić. Šefik. 1953. Proučavanje i zaštita stećaka. Naše starine 1: 167–175.

– – –. 1971. Stećci. Kataloško-topografski pregled. Sarajevo: Veselin Masleša.

– – –. 1982. Stećci – kultura i umjetnost. Sarajevo: Veselin Masleša.

Billig, Michael. 1995. Banal Nationalism. London: Sage.

Čelebija, Evlija. 1967. Putopis: odlomci o jugoslovenskim zemljama. Sarajevo: Svjetlost.

Eriksen, Tomas Hilan. 2004. Etnicitet i nacionalizam. Beograd: XX vek.

Fejzic, Adis Elias. 2016. A Memorial for the Twenty-First Century: The Timelessness of the Bosnian Stećak and Its Relevance to Contemporary Visual Art (PhD diss. Griffit University, Brisbane).

Fortis, Alberto. 1984. Put po Dalmaciji. Zagreb: Globus.

Kisić, Višnja. 2016. Governing Heritage Dissonance: Promises and Realities of Selected Cultural Policies. Amsterdam: European Cultural Foundation.

Krleža, Miroslav. 1966. „Bogumilski mramorovi“. U Eseji V. Zagreb: Zora.

Kuripešić, Benedikt. 1950. Putopis kroz Bosnu, Srbiju, Bugarsku i Rumeliju 1530. Sarajevo: Svjetlost.

Kužić, Krešimir. 1999. Prilog poznavanju srednjovjekovnih poljudjelskih ratila i drugog seljačkog alata prema njihovim prikazima na zagorskim kamicima. Ethnologia Dalmatica Vol. 8: 175–186.

Levi-Strauss, Claude. 1960. Tužni tropi. Zagreb: Zora.

Lovrenović, Dubravko. 2005. Geneza bogumilskog mita i njegove suvremene političke implikacije. Zeničke sveske 02/05. Dostupno na: http://www.zesveske.ba/02_05/lovrenovic.html, datum posete 26. 8. 2018.

– – –. 2009. Stećci. Bosansko i humsko mramorje srednjeg vijeka. Sarajevo: Rabic.

Milošević, Ante. 1991. Stećci i Vlasi. Stećci i vlaške migracije 14. i 15. stoljeća u Dalmaciji i jugozapadnoj Bosni. Split: Regionalni zavod za zaštitu spomenika kulture Split.

Palavestra, Vlajko. 2004. Historijska usmena predanja iz Bosne i Hercegovine. Sarajevo i Zemun: Buybook – Most Art.

Ruthner, Clemens. 2008. Habsburg’s Little Orient. A Post/Colonial Reading of Austrian and German Cultural Narratives on Bosnia-Herzegovina, 1878–1918. Dostupno na https://www.academia.edu/493191/Habsburgs_Little_Orient._A_Post_Colonial_Reading_of_Austrian_and_German_Cultural_Narratives_on_Bosnia-Herzegovina_1878-1918, datum posete 20. 8. 2018.

Sergejevski, Dimitrije. 1952. Srednjovjekovni nadgrobni spomenici Bosne i Hercegovine. Sarajevo: Zemaljski muzej.

Smit, Entoni. 2010. Nacionalni identitet. Beograd: XX vek.

Smith, Laurajane. 2006. Uses of Heritage. London: Routledge.

Stećci. Medieval Tombstones. 2016. Nomination document for the Inscription on the UNESCO World Heritage List.

##submission.downloads##

Objavljeno

2018-09-03

Kako citirati

V. Mihajlović, Vladimir. 2018. „Stećci Kao (inter)nacionalno nasleđe: Tri Studije slučaja“. Etnoantropološki Problemi 13 (3):677-93. https://doi.org/10.21301/eap.v13i3.6.

Broj časopisa

God. 13 Br. 3 (2018): Etnoantropološki problemi: Tematski broj - Arheologija

Sekcija

Tematski članci

Licenca

Sva prava zadržana (c) 2018 Autori

Creative Commons License

Ovaj rad je pod Creative Commons Autorstvo-Deli pod istim uslovima 4.0 Internacionalna licenca.

Crossref
Scopus
Google Scholar
Europe PMC

Najčitanije od istog autora