Krojevi identiteta: narodna nošnja u savremenom društvu
DOI:
https://doi.org/10.21301/eap.v20i4.5Ključne reči:
narodna nošnja, metodološki anahronizam, drugi život, resemantizacija, estetizacija, autentifikacijaApstrakt
U ovom radu razmatram narodnu nošnju u savremenom društvu, posmatrajući je kao procesualni kulturni fenomen s višeslojnim biografijama. Polazim od hipoteze da je dominantni narativ o „nestajanju“ nošnje nakon Drugog svetskog rata veoma prisutan u domaćoj etnologiji, zapravo rezultat metodološke pozicije istraživača, a ne društvene realnosti. Kombinujući kritičku analizu ranijih etnoloških radova s autoetnografskim uvidima, na ovom mestu osvetljavam kako nošnja kroz estetizaciju, scensku upotrebu, institucionalizaciju i tržišnu komodifikaciju ulazi u svoj drugi život. Posebno naglašavam ulogu kulturno-umetničkih društava kao ključnih aktera u tim procesima i ukazujem na dijasporu kao prostor gde se nošnja dodatno transformiše i autentifikuje. Narodnu nošnju, stoga, posmatram kao živi simbol identiteta i kulturnog nasleđa, čije se značenje neprestano pregovara, otvarajući prostor za nova tumačenja njenog mesta u savremenom društvu.
##plugins.generic.usageStats.downloads##
Reference
Aguilar, Gaelyn. 2005. „Image(a)nation: Dance and Parapolitics of being in the Republic of Macedonia“ PhD dissertation. University of Southern California, Los Angeles.
Aksić, Nina. 2023. Kultura svih ili kultura za sve. Institucionalizacija amaterizma u Novom Pazaru u periodu socijalizma. Beograd: Etnografski institut SANU.
Antonijević, Dragana. 2005. „Antropologija folklora – perspektive istraživanja“ U Etnologija i antropologija: stanje i perspektive, uredila Ljiljana Gavrilović, 245-251. Beograd: Etnografski institut SANU.
Appadurai, Arjun. 1986. „Introduction: Commodities and the Politics of Value“. In The Social Life of Things: Commodities in Cultural Perspective, edited by Arjun Appadurai, 3-36. Cambridge: Cambridge University Press.
Aranđelović-Lazić, Jelena. 1969. „Narodna nošnja u Negotinskoj Krajini“. Glasnik Etnografskog muzeja u Beogradu 31-32: 263-296.
Barišić-Ivanović, Milina. 2017. Odevanje u okolini Beograda: druga polovina 19. i prva polovina 20. veka. Beograd: Etnografski institut SANU.
Baruh Vahtel, Endru. 2001. Stvaranje nacije, razaranje nacije. Beograd: Stubovi kulture.
Biro, Mikloš. 2006. Homo postcommunisticus. Beograd: Biblioteka XX vek.
Bjeladinović, Jasna. 1969. „Narodna nošnja u Azbukovici“. Glasnik Etnografskog muzeja 31-32: 433-462.
Bjeladinović, Jasna. 1980. „Narodne nošnje Jugoslavije“. U Narodna umetnost Jugoslavije, uredio Nikola Pantelić, 111-120. Beograd: Etnografski muzej.
Bjeladinović, Jasna. 1990. „Narodna nošnja u Valjevskoj Kolubari“. Istraživanja VI, Valjevska Kolubara. Valjevo: Narodni muzej Valjevo.
Bjeladinović, Jasna. 1992. „Pristup proučavanjima narodne nošnje srpskog naroda“. Etno-antropološki problemi 9 (9): 21-33.
Bjeladinović-Jergić, Jasna. 2001. „Etnografski muzej u Beogradu 1901-2001“. U Etnografski muzej u Beogradu 1901-2001, uredila Jasna Bjeladinović-Jergić, 7-43. Beograd: Etnografski muzej.
Bošković Stulli, Maja. 1983. Usmena književnost nekad i danas. Beograd: Prosveta i Biblioteka XX vek.
Čolović, Ivan. 2014. Rastanak s identitetom. Beograd: Biblioteka XX vek.
Dević, Dragoslav. 1982. „Decenija druženja sa narodnim pesmama, igrama, običajima i muzikom“. U Deseti sabor narodnog stvaralaštva SR Srbije, uredio Miodrag Simentić, 2-3. Beograd: Savez amatera Srbije.
Dimić, Ljubodrag. 1988. Agitprop kultura: agitpropovska faza kulturne politike u Srbiji: 1945-1952. Beograd: Rad.
Dundes, Alan. 1980. „Who Are the Folk?“. In Interpreting Folklore, edited by Alan Dundes, 1-19. Bloomington: Indiana University Press.
Doknić, Branka. 2021. Kulturna politika Jugoslavije 1946-1963. Beograd: Službeni glasnik.
Drobnjaković, Borivoje. 1927. „Narodna nošnja u Kosmaju“. Glasnik Etnografskog muzeja 3: 45-58.
Đorđević, Tihomir. 1926. Uputstvo za prikupljanje gradiva o nošnji u našem narodu. Sarajevo: Državna štamparija.
Eriksen, Tomas Hylland. 2004. „Keeping the recipe: Norwegian folk costumes and cultural capital“. Focaal – European Journal of Anthropology 44: 20-34. https://doi.org/10.3167/092012904782311308
Gavrilović, Ljiljana. 2024. „U potrazi za sobom: nošnja naša nasušna“. U Paštrovići: baština i scena, uredio Dušan Medin, 14-36. Petrovac na Moru: Društvo za kulturni razvoj „Bauo“.
Gurchescu, Anca and Lisbet Torp. 1991. „Theory and methods in Dance Research: a European Approach to the Holistic Study of Dance“. Yearbook for Traditional Music 23: 1-10. https://doi.org/10.2307/768392
Hadži-Vasiljević, Jovan. 1932. „Vranjska gradska nošnja ranijih godina“. Glasnik Etnografskog muzeja 7: 6-31.
Hafstein, Valdimar. 2018. Making Intangible Heritage: El Condor Pasa and Other Stories from UNESCO. Bloomington: Indiana University Press.
Hofman, Ana. 2013. Socijalistička ženskost na sceni. Beograd: Publish.
Hofman, Ivan. 2021. „’Folklorna diplomatija’ – uloga muzičkog folklora u spoljnoj politici Jugoslavije 1949-1971“. Arhiv 22 (1/2): 137-162.
Ellis, Carolyn and Arthur Bochner. 2000. „Autoethnography, personal narrative, reflexivity: researcher and subject“. In Handbook of Qualitative Research, 733-768. Sage Publication.
Ivković, Saša. 2024. „Na terđahu: ženska anterija kao sredstvo konstituisanja etničkog identiteta u Bosni i Hercegovini u XIX i početkom XX vijeka“ Master rad. Filozofski fakultet, Univerzitet u Beogradu.
Janjetović, Zoran. 2010. „’Selo moje lepše od Pariza’ – narodna muzika u socijalističkoj Jugoslaviji“. Godišnjak za društvenu istoriju 3: 63-89.
Jovanović, Milka. 1974. „Promene u narodnim nošnjama Srbije u savremeno doba“. U Etnološko proučavanje savremenih promena u narodnoj kulturi, uredio Milorad Vasović, 225-234. Beograd: Etnografski institut SANU.
Jovanović, Milka. 1978. „Cvijić o nošnji kao etničkoj odrednici“. Glasnik Etnografskog instituta SANU XXVII: 57-63.
Jovanović, Milka. 1979. Narodna nošnja u Srbiji u XIX veku. Beograd: Srpska akademija nauka i umetnosti.
Jovanović, Milka i Jasna Bjeladinović. 1964. „Narodna nošnja“. Glasnik Etnografskog muzeja 27: 303-344.
Kale, Jadran. 2021. Odijevanje naroda: nastanak narodne nošnje. Beograd: Biblioteka XX vek.
Kirshenblatt-Gimblett, Barbara. 1998. Destination Culture: Tourism, Museums, and Heritage. Los Angeles: University of California Press.
Kokjara, Đuzepe. 1985. Istorija folklora u Evropi 1. Beograd: Biblioteka XX vek.
Kopytoff, Igor. 1986. „The Cultural Biography of Things: Commoditization as Process“. In The Social Life of Things: Commodities in Cultural Perspective, edited by Arjun Appadurai, 64-91. Cambridge: Cambridge University Press.
Kovačević, Ivan. 2001. Istorija srpske etnologije I-II. Beograd: Srpski genealoški centar.
Lukić Krstanović, Miroslava. 2001. „Naučna tumačenja sabora“. U Zbornik Etnografskog muzeja u Beogradu 1901-2001, uredila Jasna Bjeladinović, 131-140. Beograd: Etnografski muzej u Beogradu.
MacCannell, Dean. 1973. „Staged Authenticity: Arrangements of Social Space in Tourist Settings“. American Journal of Sociology 79(3): 589-603.
Malešević, Miroslava. 2011. Ima li nacije na planeti Ribok? Ogledi o politikama identiteta. Beograd: Srpski genealoški centar.
Maners, Lynn. 2007. „Utopia, Eutopia, and E.U.-topia. Performance and Memory in Former Yugoslavia“. In Dancing from Past to Present. Nation, Culture, Identities, edited by Theresa J. Buckland, 75-97. London: University of Wisconsin Press.
Mijatović, Stanoje. 1929. „Nošnja u Resavi“. Glasnik Etnografskog muzeja 4: 13-17.,
Mladenović, Olivera. 1982. „Neka zapažanja o orskim igrama na Saboru narodnog stvaralaštva Srbije“. U Deseti sabor narodnog stvaralaštva SR Srbije, uredio Miodrag Simentić. Beograd: Savez amatera Srbije.
Muršić, Rajko. 2015. „The Deceptive Tentacles of the Authenticiting Mind: On Authenticity and Some Other Notions That are Good for Absolutely Nothing“. In Debathing Authenticity. Concept of Modernity in Anthropological Perspective, edited by Thomas Filitz and Jamie Saric, 45-60. New York: Berhahn Books.
Nahachewsky, Andriy. 2012. Ukrainian Dance: A Cross-Cultural Approach. McFarland & Company: North Carolina.
Njaradi, Dunja. 2018. Knjiga o plesu. Beograd: Ansambl narodnih igara i pesama Srbije „Kolo“.
Petkovski, Filip. 2023. Od seljaštva do čovječanstva: ples kao nematerijalna kulturna baština. Zagreb: Institut za etnologiju i folkloristiku.
Pišev, Marko. 2013. Politička etnografija i srpska intelektualna elita u vreme stvaranja Jugoslavije 1914-1919: slučaj Jovana Cvijića. Beograd: Srpski genealoški centar i Odeljenje za etnologiju i antropologiju.
Rašić, Miloš. 2016. „’Praznovanje sopstva’: Evropska smotra srpskog folklora kao mesto konstrukcije i komoditizacije identiteta“. Etnoantropološki problemi 11(4): 1005-1026. https://doi.org/10.21301/EAP.V11i4.3
Rašić, Miloš. 2022. Zamišljena domovina. Klubovi, identitet i integracija srpskih gastarbajtera u Beču. Beograd: Etnografski institut SANU.
Rašić, Miloš. 2024. „Konstituisanje ansambla ’Kolo i koreografije tradicionalnog plesa – antropološka interpretacija i društveno-politički kontekst“. Etnoantropološki problemi 19 (2): 483-501. https://doi.org/10.21301/eap.v19i2.7
Sremac, Stjepan. 2010. Povijest i praksa scenske primjene folklornog plesa u Hrvata. Između društvene i kulturne potrebe, politike, kulturnog i nacionalnog identiteta. Zagreb: Institut za etnologiju i folkloristiku.
Supek, Rudi. 1974. „Sociološki značaj amaterizma“. Kultura 26: 8-16.
Velimirović, Danijela. 2021. Kible, baklave i fistani. Tradicionalna materijalna kultura Srba u XIX i početkom XX veka. Beograd: Srpski genealoški centar.
Velkova, Saška. 2010. „Narodna nošnja u Visoku i Gornjem Ponišavlju u Zbirci Muzeja Ponišavlja u Pirotu“. Glasnik Etnografskog muzeja 74 (2): 17-91.
Vlahović, Mitar. 1927. „Muška nošnja u Beogradskoj Posavini“. Glasnik Etnografskog muzeja 3: 77-97.
Vlahović, Petar. 1979. „Razvoj etnologije na Filozofskom fakultetu u Beogradu od osnivanja do Drugog svetskog rata“. Glasnik Etnografskog instituta SANU 28: 9-19.
Vučić, Lea. 2024. „Drama autentičnosti: proizvodnja, cirkulacija, izlaganje i reprezentacija pirotskog ćilima“ Master rad. Filozofski fakultet, Univerzitet u Beogradu.
Warnier, Jean-Pierre. 2015. “The Moral Economy of Authenticity and the Invention of Traditions in Franche-Comte”. In Debathing Authenticity. Concepts of Modernity in Anthropological Perspective, eds. Thomas Filitz and Jamie Saris, 78-90. New York: Berhhahn Books.
##submission.downloads##
Objavljeno
Kako citirati
Broj časopisa
Sekcija
Licenca
Ovaj rad je pod Creative Commons Autorstvo-Deli pod istim uslovima 4.0 Internacionalna licenca.
ERIH PLUS - European Reference Index for the Humanities
World Cat
AnthroSerbia
