Fenomen amerikanizacije univerziteta: Kritički osvrt Maksa Vebera
DOI:
https://doi.org/10.21301/eap.v16i4.4Ključne reči:
Maks Veber, visoko obrazovanje, birokratija, demokratija, proces amerikanizacijeApstrakt
Rad razmatra fenomen amerikanizacije evropskih univerziteta u istorijskoj perspektivi, osvrćući se na kritičku komparaciju viskog obrazovanja u Nemačkoj i Sjedinjenim Američkim Državama koju je Maks Veber koncipirao nakon iskustva boravka na američkim univerzitetima 1904. godine. U skladu sa predmetom i cilјem, rad je podelјen u nekoliko tematskih celina koje obuhvataju istorijski kontekst razvoja evropskog univerziteta, definisanje istraživačkog pitanja, istorijski i teorijski kontekst i definisanje nekoliko najvažnijih Veberovih teorijskih koncepata (racionalizacija, birokratizacija) koji su neophodni za razumevanje njegove analize visokog obrazovanja. Razmatra se najvažnije Veberovo delo na ovu temu (Wissenschaft als Beruf), te izlažu zaklјučci naše analize. U radu se daje pregled Veberovog poređenja dva modela univerziteta: (a) američkog, koji on vidi kao tržišno orijentisan, demokratizovan i meritokratski, i (b) nemačkog, koji vidi kao kritički, holistički i humanistički orijentisan. Uprkos uvreženom mišlјenju u savremenoj veberologiji koje pledira za to da je Veber bio apologeta načina na koji funkcioniše američko visoko obrazovanje, mi u ovom radu nastojimo da pokažemo da je Veber u svojim razmatranjima ponudio daleko odmerenije viđenje stanja na univerzitetima u dve države, te da je uspeo da pokaže različite nijanse, odnosno prednosti i mane ova dva, u mnogim stvarima različita, modela visokog obrazovanja iz kojih proističu i drugačiji modeli organizacije akademskih zajednica koje unutar njih funkcionišu i oko njih gravitiraju. Iako se tekst bavi jednim delom zostavštine Maksa Vebera i raspravom koja je deo istorije socioloških ideja, osnovne ideje o kojima Veber u njoj polemiše nisu izgubile na svojoj aktuelnosti i u savremenim raspravama o reformi visokog obrazovanja u Evropi.
##plugins.generic.usageStats.downloads##
Reference
Aron, Raymond. 1998. Predgovor. U Veber M. Duhovni rad kao poziv, 5-54. Sremski Karlovci, Novi Sad: Izdavačka kuća Zorana Stojanovića,
Arthur, Lore and Brenda Little. 2010. The REFLEX study: exploring graduates’ views on the relationship between higher education and employment. http://oro.open.ac.uk/21279/1/Higher_Education_and_Society._Chapter_2_-_The_REFLEX_study.pdf
Ash, Mitchell G. 2006. “Bachelor of what, master of whom? The Humboldt myth and historical transformations of higher education in German-Speaking Europe and the USA”. European Journal of Education. 41(2): 245-267. https://doi.org/10.1111/j.1465-3435.2006.00258.x
Bendix, Reinhard. 1966. Max Weber: An Intelectuall Portrait. London and New York: Routledge.
Carlsson, Bo, Zoltan Acs, David Audretsch and Pontus Braunerhjelm. 2009. “Knowledge creation, entrepreneurship and economic growth: A historical review”. Industrial and Corporate Change. 18(6): 1193-1229. https://doi.org/10.1093/icc/dtp043
Eliaeson, Sven. 2000. “Constitutional Caesarism: Weber’s politics in their German context”. In The Cambridge Companion to Weber, edited by S. Turner, 131-148. New York: Cambridge University Press.
Elster, Jon. 2000. “Rationality, economy, and society”. In The Cambridge Companion to Weber, edited by S. Turner, 21-41. New York: Cambridge University Press.
Forfar, David. 1996. “What became of the Senior Wranglers?” Mathematical Spectrum. 29 (1). https://clerkmaxwellfoundation.org/WranglersWhatBecame2008_1_24.pdf
Gerth, Hans and Wright Mills. 1946. From Max Weber: Essays in Sociology. New York: Oxford University Press.
Halsey, A.H. 1961. “University Expansion and the Collegiate Ideal”. Higer Education Quarterly 16 (1): 55-58. https://doi.org/10.1111/j.1468-2273.1961.tb00696.x
Herbst Mikolaj, Agnieszka Olechincka and Asam Ploszaj. 2011. “Higher education institutions: Potential barriers, costs, opportunities”. U The resource-integrating state: Development potential vs. the quality of public regulations, edited by Mazur Stanislaw, 107-137. The Malopolska School of Public Administration: Cracow University of Economics. https://www.academia.edu/2351749/Higher_Education_Institutions_Potential_Barriers_Costs_Opportunities
Ilić, Vladimir. 2017. “Veberova metodološka rešenja na planu proučavanja spasenja”. Pregled LVIII (1): 69-90.
Jarić, Isidora i Nataša Jovanović Ajzenhamer. 2020. “The Forgotten Controversy: Evidence for a World of Alternative Values”. Limes Plus 2, 9-31. doi: 10.5281/zenodo.4621699
Jeremić Molnar, Dragana i Aleksandar Molnar. 2013. “Lutalački etos i duh romantike. Razmatranja na tragu sociologije Maksa Vebera”. Sociološki pregled XLVII (3): 355-372. https://scindeks-clanci.ceon.rs/data/pdf/0085-6320/2013/0085-63201303355J.pdf
Jovanović Ajzenhamer, Nataša. 2019. Veberovo shvatanje značaja ratničkog ethosa za nastanak i razvoj islama (doktorska disertacija).
Kalberg, Stephen. 1980. “Max Weber’s Types of Rationality: Cornerstones for the Analysis of Rationalization Processes in History”. The American Journal of Sociology 85 (5): 1145-1179. http://www.jstor.org/stable/2778894?origin=JSTOR-pdf
Liessmann, Konrad Paul. 2008. Teorija neobrazovanosti: Zablude društva znanja. Zagreb; Jasenski i Turk.
Loader, Colin and Jeffrey C. Alexander. 1985. “Max Weber on Churches and Sects in North America: An Alternative Path toward Rationalization”. Sociological Theory 3(1): 1-6. doi: 10.2307/202165
Mazón, Patricia. 2003. Gender and the Modern Research University: The Admission of Women to German Higher Education, 1865–1914. Stanford: Stanford University Press.
Molnar, Aleksandar. 2014. “Predgovor”. U M. Veber, Država: racionalna ustanova države i moderne političke partije i parlamenti: sociologija države, 9-30. Novi Sad: Meditterran Pubslishing.
Offe, Claus. 2005. Reflections on America. Tocqueville, Weber and Adorno in the United States. Cambridge: Polity Press.
Owen, David and Tracy B. Strong. 2004. “Introduction”. In M. Weber, The Vocation Lectures, x-xvii. Indianapolis/Cambridge: Hackett Publishing Company.
Radkau, Joachim. 2009. Max Weber: A Biography. Cambridge: Polity Press.
Reckling, Falk. 2001. “Interpreted Modernity. Weber and Taylor on Values and Modernity”. European Journal of Social Theory 4 (2): 153-176.
Rogers, Howard Jason. 2011. International Congress of Arts and Science, Volume I Philosophy and Metaphysics. Cambridge: Cambridge Edition.
Roth, Guerlther. 1976. “History and sociology in the work of Max Weber”. British Journal of Sociology 27(3): 306-318. https://doi.org/10.2307/589618
Sam, Chanphirun and Peter van der Sijde. 2014. “Understanding the concept of the entrepreneurial university from the perspective of higher education models”. Higher Education 68 (6): 891-908. doi:10.1007/sl0734-014-9750-0
Schluchter, Wolfgang. 2006. Grundlegungen der Soziologie. Eine Theoriegeschichte in systematischer Absicht. Morh Sledbbek. Heidelberg: Mohr Siebeck.
Veber, Maks. 1998. Duhovni rad kao poziv. Sremski Karlovci, Novi Sad: Izdavačka kuća Zorana Stojanovića.
Veber, Maks. 2006. Politički spisi. Beograd: “Filip Višnjić” i Službeni glasnik.
Veber, Maks. 2011. Protestantska etika i duh kapitalizma. Novi Sad: Mediterran Publishing.
Veber, Maks. 2014. Država: racionalna ustanova države i moderne političke partije i parlamenti. Novi Sad: Mediterran Publishing.
Weber, Max. 1975. Max Weber: A Biography. New York: John Wiley & Sons.
Weber, Max. 1989. Metodologija društvenih nauka. Zagreb: Globus.
##submission.downloads##
Objavljeno
Kako citirati
Broj časopisa
Sekcija
Licenca
Ovaj rad je pod Creative Commons Autorstvo-Deli pod istim uslovima 4.0 Internacionalna licenca.
ERIH PLUS - European Reference Index for the Humanities
World Cat
AnthroSerbia
