„I'm a poor lonesome cowboy, and a long way from home…“: films documentaires serbes sur les travailleurs immigrés
DOI :
https://doi.org/10.21301/EAP.v8i2.8Mots-clés :
films documentaires serbes, travailleurs immigrés, anthropologie visuelle, représentations culturellesRésumé
Dans cet article, dans la perspective de l’anthropologie visuelle, j’analyse des films documentaires serbes de la dernière décennie du XXe et de la première décennie du XXIe siècle, traitant la thématique des travailleurs immigrés. J’examine les représentations culturelles populaires liées aux travailleurs immigrés dans les films Fête à Ždrelo (Весеље у Ждрелу) de Kamenko Katić, Les Cloches de l’automne tardif (Звона позне јесени) de Zoran Milenović, Lorsque Milorad mariait sa fille (Кад је Милорад удавао ћерку) de Vladimir Milisavljević, Étranger là-bas, étranger ici (Странац тамо, странац овде) de Sandra Mandić et 242 mètres de vie (242 метра живота) de Novica Savić. Les films traitent plusieurs sujets : les aspects économiques de la vie des travailleurs immigrés, le caractère liminal, la question de la deuxième et de la troisième génération, le départ pour un travail „temporaire“ et les rituels religieux. En dépit du fait que les documentaires en question aient été tournés à une époque récente, ils parlent tous des travailleurs immigrés valaques et serbes, c'est-à-dire yougoslaves, qui dans les années 1960 et 1970 partaient à la recherche d’un travail temporaire en Europe Occidentale ; c’est ainsi que l’on évite d’évoquer les raisons actuelles d’émigrer et par conséquent d’émettre des critiques éventuelles à l’égard des régimes actuels, c’est-à-dire des politiques dominantes de l’époque où les films ont été tournés.
Téléchargements
Références
Antonijević, Dragana. 2011. Gastarbajter kao liminalno biće: konceptualizacija kulturnog identiteta. Etnoantropološki problemi 6 (4): 1013-1033.
Antonijević, Dragana, Ana Banić Grubišić i Marija Krstić. 2011. Gastarbajteri – iz svog ugla. Kazivanja o životu i socioekonomskom položaju gastarbajtera. Etnoantropološki problemi 6 (4): 983-1011.
Banić-Grubišić, Ana. 2011. Jedna drugačija gastarbajterska priča: Romi gastarbajteri – transnacionalna manjina u transmigraciji. Etnoantropološki problemi 6 (4): 1035-1054.
Banks, Marcus.1992. “Which Films are Ethnographic Films?” In Film as Ethnography, eds. Peter I. Crawford and David Turton, 116-129. Manchester and New York: Manchester University Press.
Barbash, Ilisa and Lucien Taylor. 1997. Cross-Cultural Filmmaking. A Handbook for Making Documentary and Ethnographic Films and Videos. Berkley, Los Angeles, London: University of California Press.
Barnouw, Erik. 1993. Documentary. A History of the Non-Fiction Film. New York and Oxford: Oxford University Press.
Barsam, Richard, E. 1992. Non-Fiction film. A Critical History. Bloomington and Indianapolis: Indiana University Press.
Bratić, Dobrila i Malešević, Miroslava. 1982. Kuća kao statusni simbol. Etnološke sveske IV: 144-150.
Brunnbauer, Ulf. 2009. “Labour Emigration from the Yugoslav Region from the late 19th Century until the End of Socialism: Continuities and Changes”. In Transnational Societies, Transterritorial Politics. Migration in the (Post)Yugoslav Region, 19th-21st Century, ed. Ulf Brunnbauer, 17-49. München: R. Oldenbourg Verlag.
Dobrijević, Ivana. 2007. U potrazi za blagostanjem. Odlazak jugoslovenskih državaljana u zemlje zapadne Evrope 1960-1977. Istorija 20. veka 2: 89-100.
Heider, Karl G. 1976. Ethnographic Film. Austin: The University of Texas Press.
Ивановић, Владимир. 2008. „Брантова источна политика и југословенска економска емиграција у СР Немачкој“. У 1968 — четрдесет година после, ур. Радмила Радић, 275-292. Београд: Институт за новију историју Србије.
Ivanović, Vladimir. 2009. „Zaključivanje sporazuma o angažovanju jugoslovenske radne snage sa SR Nemačkom“. Hereticus. Časopis za preispitivanje prošlosti VII (4): 25-40.
Kovačević, Ivan i Marija Krstić. 2011. Između istorije i savremenosti: antropološko proučavanje gastarbajtera u 21. veku. Etnoantropološki problemi 6 (4): 976-982.
Крстић, Марија. 2011. Дијаспора и радници на привременом раду у иностранству: основни појмови. Етноантрополошки проблеми 6 (2): 295-318.
Marković, J. Predrag. 2005. „Gastarbeiters as the Factor of Modernization in Serbia“. Istorija 20. veka 2: 145-162.
Marković, Predrag. 2009. „Izgubljeni u transmigraciji? Srpski gastarbajteri između svetova“. Hereticus. Časopis za preispitivanje prošlosti VII (4): 7-24.
MacDougall, David. 1975. “Beyond Observational Cinema”. In Principles of Visual Anthropology, ed. Paul Hockings, 109-124. The Hague, Paris: Mouton Publishers.
MacDougall, David. 1988. Transcultural Cinema. Princeton: Princeton University Press.
MacDougall, David. 1999. “The Visual in Anthropology”. In Visual Anthropology, eds. Marcus Banks and Howard Morphy, 276-295. New Haven and London: Yale University Press.
MacDougall, David. 2002. “Complicities of Style”. In The Anthropology of Media. A Reader, ed. Kelly Askew and Richard R. Wilk, 147-155. Malden, Oxford, Carlton (Australia): Blackwell Publishing.
Morphy, Howard and Marcus Banks. 1999. Rethinking Visual Anthropology. Introduction to Visual Anthropology, eds. Marcus Banks and Howard Morphy, 1-35. New Haven and London: Yale University Press.
Rollwagen, R. Jack. 1988. „The Role of Anthropological Theory in 'Ethnographic' Filmmaking“. In Anthropological Filmmaking, ed. Jack R. Rollwagen, 287-315. Amsterdam: Harwood Academic Publisher.
Ромелић, Живка и Стојановић, Марко. 1989. „Неки елементи културе гастарбајтера ђердапских насеља“. Етнолошке свеске X: 197-202.
Rouch, Jean. 1975. ”The Camera and Man”. In Principles of Visual Anthropology, ed. Paul Hockings, 83-102. The Hague, Paris: Mouton Publishers.
Селинић, Слободан. 2008. „Економска емиграција из Југославије шездесетих година XX века“. У 1968 — четрдесет година после, ур. Радмила Радић, 549-573. Београд: Институт за новију историју Србије.
Shierup, Carl-Ulrik. 1990. Migration, Socialism and the International Division of Labour. The Yugoslav Experience. Avebury: Gower Publishing Company Limited.
Vuksanović, Gordana. 1996. Stanovništvo Srbije na radu u inostranstvu tokom XX veka. Godišnjak Filozofskog fakulteta u Novom Sadu XXIV: 295-307.
Vuksanović, Gordana. 1997. Na putu do kuće. Studija o domaćinstvima i porodičnim odnosima povratnika sa rada u inostranstvu. Novi Sad: Odsek za sociologiju Filozofskog fakulteta u Novom Sadu.
Weiner, Myron. 1986. “Labor Migrants as Incipient Diasporas”. In Modern Diasporas in International Politics, ed. Sheffer, Gabriel, 47-74. London: Croom Helm.
Winston, Brian. 1995. Claiming the Real. The Documentary Film Revisited. London: British Film Insitute.
Téléchargements
Publiée
Comment citer
Numéro
Rubrique
Licence

Ce travail est disponible sous licence Creative Commons Attribution - Partage dans les Mêmes Conditions 4.0 International.


