Smrt u Кrčmaru: prilog kvantifikaciji žrtava pandemije španskog gripa 1918. godine
DOI:
https://doi.org/10.21301/eap.v15i2.12Ključne reči:
epidemija 1918, pandemija, španski grip, španska groznica, influenca, Valjevo, KrčmarApstrakt
Pandemija španskog gripa je 1918. i 1919. godine zahvatila celu planetu, nezaobišavši ni civilno stanovništvo u okupiranoj Srbiji niti vojnike na Solunskom frontu. Iako je influenca odnela brojne žrtve, njen razvoj i posledice su u istoriografiji skoro potpuno zanemareni. Cilj rada je da prvo ukaže na tok epidemije a potom da primerom kvantifikacije žrtava registrovanih na teritoriji sedam sela parohije crkve u selu Krčmar kod Valjeva ukaže i na njenu pogubnost. Analiza upisa u Knjigu umrlih je ukazala da je za dva meseca trajanja epidemije umro 141 meštanin (4,47% populacije), što je skoro jednako broju umrlih od svih mogućih uzroka tokom 33 meseca: u celoj 1917, prvih 9 meseci 1918. i celoj 1919. godini. Pored toga registrovan je i veći broj umrlih među ženskim delom populacije, ali se to može pripisati smanjenju broja muškaraca zbog prethodnih višegodišnjih ratnih okolnosti.
##plugins.generic.usageStats.downloads##
Reference
Antić, Dimitrije. 1918. Španska groznica : influenca. Кragujevac, oktobar 1918.
Antić, Vukašin i Žarko Vuković. 2008. „Australijska medicinska misija sa srpskom vojskom na Solunskom frontu“. Vojnosanitetski pregled 65 (2): 181-182.
Aranđelović, Natalija. 2018. Dnevnik 1915-1918. Beograd: Istorijski arhiv Beograd.
Gajić, Jovana. 2018. „Kako je probijen Solunski front“. Politika 13. septembar. http://www.politika.rs/scc/clanak/55763/Tema-nedelje/Najveca-srpska-pobeda/Kako-je-probijen-Solunski-front.
Gavrilović, Živojin. „Pandemija španske groznice u Šajkajškoj 1918-1919“. Medicinski pregled br. 7−8, 277−80.
Dragić, Milorad. 1991. „Zdravstvene prilike u Beogradu za vreme okupacije u Prvom svetskom ratu i španski grip 1918-1919. godine“. Etnomedicina 2. Beograd: Odeljenje za etnologiju Filozofskog fakulteta Univerziteta u Breogradu.
Đenić, Milisav. 1985 „Epidemije tifusa i španske groznice na Zlatiboru u vreme Prvog svetskog rata“. Užički zbornik br.14, 151-164.
Hutinec, Goran. 2006. „Odjeci epidemije španjolske gripe 1918. godine u hrvatskoj javnosti“. Radovi Zavoda za hrvatsku povijest Filozofskoga fakulteta Sveučilišta u Zagrebu 38(1): 227−42.
Hutton, Isabel. 1960. Memories of a Doctor in War and Peace. London: Heineman.
Jagodić, Miloš. 2015. „Procena demografskih gubitaka Srba u periodu 1910-1921“. Srpske studije br. 6, 11-65.
Krivošejev, Vladimir. 2018. Oslobođenje Valjeva u Velikom ratu 30. oktobra 1918. Valjevo: Književni klub Valjeva.
Krivošejev, Vladimir i Ninoslav Stanojlović. 2020. Dr Milan Pecić: autobiografija najstarijeg pukovnika srpskog saniteta. Beograd: Srpsko lekarsko društvo.
Kreiser CM. 2006. “The Enemy Within”. American History Magazine.
Milenković, Toma. 2007. Trstenik i okolina u Prvom svetskom ratu 1914-1918. Beograd: Institut za savremenu istoriju.
Milovanović, Milovan. 1921. „Sanitetske prilike u Srbiji za vreme Austro – Ugarske okupacije: od 1915. – 1918. godine“. Srpski arhiv za celokupno lekarstvo XXIII/4: 120-135.
Nedok, Аleksandar. 2008. „The Serbian Army Medical Corps in the breach ofthe Salonika Front and liberation of Serbia in the year 1918“. Vojnosanitetski pregled 65(Suppl), 27−34.
Nedok, Aleksandar, Veljko Todorović and Dragan Mikić. 2018. „Medical corps activity after the capitulation of Bulgaria (september – november): malaria relapses explosion and influenca epidemic“. Conference proceedings : International Historical-comparative Analysis of the Thessaloniki Front Operations 1916-1918. Belgrade Serbia, Nov 5-6, 2018: University of Defence, School of National Defence, Ed. „Defence“, 337-376.
Pavlović, Ljubomir. 2011. „Kolubara i Podgorina : antropogeografska promatranja“. U Poreklo porodica : Kolubara, Podgorina i Tamnava, Ljubomir Pavlović. Valjevo: Parnas Book.
Popović, Ljubodrag. 2000. „Popis stanovništva Valjevskog okruga u I svetskom ratu“. Glasnik Istorijskog arhiva Valjevo br. 34, 159-170.
Radojčin, Miloš. 1991. Tovariševo - iz prošlosti sela i stanovništva. Novi Sad: Matica srpska.
Radojčić, Milorad. 2018. Osečinski kraj u ratovima 1912-1918: pomenik ratnim žrtvama. Osečina – Beograd: Narodna biblioteka Osečina – Muzej žrtava genocida Beograd.
Radojčić, Milorad. 2020. Mionica u ratovima 1912-1918: pomenik ratnim žrtvama. Mionica – Beograd: Biblioteka Milovan Glišić – Muzej žrtava genocida Beograd.
Radosavljević, Aleksandar. 1925. „O influenci po svojim i tuđim iskustvima u toku Svetskog rata“. U Istorija srpskog vojnog saniteta – naše ratno sanitetsko iskustvo, uredio Vladimir Stanojevi, 470 -487. Beograd.
Radusin, Milorad. 2012a. „The Spanish Flu : Part I: the first wave”. Vojnosanitetski pregled 69 (9): 812–817.
Radusin, Milorad. 2012b. „The Spanish Flu : Part II: the second and third wave. Vojnosanitetski pregled 69 (10): 917–92. Savić, Aleksa. 1918. Influenca. Кrf: Državna štamparija ministarstva vojnog.
Taubenberger, J.K. and D.M. Morens. 2006. “Influenza: the mother of allpandemics”. Emerg Infect Dis 1918; 12(1): 15-22.
Trajković, Ljubica D. 1980. Kazivanja o starom Valjevu. Valjevo: Privatno izdanje Dragoljuba Trajkovića.
Vendrig, Tatjana, Fabijan Vendrig i John M. Stienen. 2016. Serbian soldiers of World War I who died in the Netherlands. Belgrade: Embassy of Kingdom of the Netherlands.
##submission.downloads##
Objavljeno
Kako citirati
Broj časopisa
Sekcija
Licenca
Sva prava zadržana (c) 2021 Vladimir Krivošejev
Ovaj rad je pod Creative Commons Autorstvo-Deli pod istim uslovima 4.0 Internacionalna licenca.
ERIH PLUS - European Reference Index for the Humanities
World Cat
AnthroSerbia
